Szkoła Podstawowa nr 21 im Jurija Gagarina w Zabrzu

 
Start arrow Historia arrow Monografia szkoły
Monografia szkoły Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu

       Monografia
          Szkoły Podstawowej Podstawowej Nr 21
im. Jurija Gagarina w Zabrzu

 

 

Image

 

Zabrze  2008

Wstep

 

           Monografia Szkoły Podstawowej Nr 21 w Zabrzu ukazuje zarówno historie samego obiektu
        jak i działalność dydaktyczno - wychowawczą od roku 1945 do czasu współczesnego.
        Głównym celem napisania niniejszej pracy była potrzeba uporządkowania wiedzy na temat
        szkoły oraz możliwość wykorzystania w praktyce zebranych informacji.
        Zebranie i uporządkowanie historycznych faktów z pewnością ułatwi zainteresowanym odbiorcom
        poznanie bogatej a zarazem ciekawej historii szkoły. Dokument ten bedzie można wykorzystać
        na zajeciach dydaktycznych, przy realizacji projektów pedagogicznych oraz w dniu świeta patrona szkoły.

          Pisząc monografię korzystałyśmy z dokumentów przechowywanych w archiwum szkoły, 
        tj.: protokolarzy zebrań Rady Pedagogicznej oraz akt osobowych nauczycieli.
        Doskonałym źródłem wiedzy o samym obiekcie, jak i działalności placówki okazały sie kroniki szkolne. 
        Starannie prowadzone od roku 1945 do dnia dzisiejszego stanowią bogaty zbiór danych.
        Dodatkowymi źródłami wiedzy były artykuły zawarte w materiałach piśmienniczych oraz na stronach  
        internetowych.

        Monografia Szkoły Podstawowej Nr 21 w Zabrzu składa sie z  czterech głównych rozdziałów
          poprzedzonych wstępem.
        Rozdział pierwszy stanowi tło historyczne rozwoju szkolnictwa w dzielnicy Zabrza – Biskupicach.
        W rozdziale drugim omawiamy historię samego obiektu, który został oddany do użytku szkolnego w roku
        1912 i służył wielu pokoleniom do dziś. Trudne początki organizowania polskiej szkoły po odzyskaniu
        niepodległości prezentuje rozdział  trzeci, natomiast rozdział ostatni – czwarty - ukazuje działalność szkoły
        współcześnie.
        Całość zamyka bibliografia, podsumowanie i aneksy zawierające informacje dotyczące kierownictwa i kadry
        pedagogicznej szkoły oraz najważniejsze dane o szkole. 


                                     
Autorki: Halina Jeziorska – nauczyciel bibliotekarz Bogumiła Werner – wychowawca świetlicy


 

Rozdział 1

 

                                              
             Rozwój szkół w Biskupicach - rys  historyczny          

            Biskupicka szkoła była pierwotnie szkołą parafialną. Podlegała jej młodzież całej parafii, a wiec 
         nie tylko z Biskupic, ale również z Rudy i Zaborza. Budynek, w którym nauczano był identyczny
         z domem organisty. Ksiądz Wroblitius w 1748 roku opisał go jako „mizerny domeczek szkolny”. 
         Także w sprawozdaniu wizytacyjnym z 1784 roku został on nazwany „nędznym domem”. 
         Jeszcze w 1802 roku stary budynek szkolny używany był jednocześnie jako pokój mieszkalny
         i pomieszczenie do nauczania. Był on zaniedbany do tego stopnia, że prac renowacyjnych nie dało
         sie już przeprowadzić i budynek groził zawaleniem. Jednak mimo tego wszystkiego służył on
         mieszkańcom Biskupic przez długi okres, bo aż do roku 1804, kiedy to wybudowano nową szkołę.
         Mieścił sie w niej pokój lekcyjny dla dzieci, pokoik dla nauczyciela, pokój mieszkalny oraz
         dwa małe pomieszczenia gospodarcze. Budynek ten chwalony był w sprawozdaniu wizytacyjnym
         z 1815 roku. Uczyło sie w nim 196 dzieci, w tym: 79 z Biskupic, 67 z Rudy i 50 z Zaborza.
         Jednak w 1824 roku wraz ze wzrostem liczby dzieci zaczęto myśleć o jego rozbudowie, lub postawieniu
         nowego budynku. Wizytujący w tym roku biskupicką szkołę inspektor szkolny zauważył, że dużo dzieci
         nie umie pisać i czytać oraz, że brakuje krzeseł i ławek. Nacisk władz rejencji opolskiej spowodował
         wybudowanie w 1825 roku nowej szkoły. Miała ona dwie sale lekcyjne oraz pokoje mieszkalne dla
         nauczyciela i jego pomocnika. W 1829 roku uczeszczało do niej 176 dzieci. Niedługo potem okazało się,
         że nowa szkoła również nie jest w stanie pomieścić wzrastającej liczby uczniów. W tym to bowiem czasie
         za sprawą rozwoju przemysłu, nastepował gwałtowny rozwój Rudy. Liczba uczniów wzrosła tam
         trzykrotnie.
         Z tego też powodu, rząd w Opolu wydał nakaz budowy nowej szkoły w Rudzie, która została oddana do
         użytku w 1843 roku. 

           W drugiej połowie XIX wieku, w wyniku rozwoju przemysłu, liczba mieszkańców zaczęła stale rosnąć.
         W 1860 roku do szkoły w Biskupicach uczeszczało 370 dzieci z Biskupic i Zaborza. Budynek szkolny
         znowu miał kłopoty z pomieszczeniem tak dużej liczby uczniów. Tak duża liczba dzieci uczyła się
         w dwóch salach, a uczona była tylko przez dwóch nauczycieli. Sytuacja poprawiła sie na krótko,
         kiedy w 1862 roku gmina Zaborze wybudowała swoj? szkołę, ale już w 1866 roku liczba uczniów
         wynosiła 288 dzieci. Nie pomogło też wybudowanie przez hrabiego von Ballestrem w 1867 roku,
         prowadzonej przez siostry zakonne szkoły dla dziewcząt, ponieważ juz w 1869 roku liczba biskupickich
         dzieci uczeszczających do starej szkoły wzrosła do trzystu siedmiu. W wyniku tej sytuacji postanowiono
         wybudować nową szkołę, którą usytuowano obok kościoła, na miejscu dzisiejszego ratusza. Oddano ją do
         użytku w 1872 roku. Znajdowały sie w niej cztery klasy i trzy pomieszczenia dla nauczycieli.
         W 1874 roku dobudowano jeszcze jedno pomieszczenie lekcyjne. Zaczęto także budować nową szkołę
         dla dziewcząt. Została ona oddana do użytku w 1876 roku. Znajdowały sie w niej cztery klasy 
         i pomieszczenie dla nauczycieli. Budynek ten znajdował sie na dzisiejszej ulicy Chrobrego, blisko
         skrzyżowania z dzisiejszą ulicą Kossaka. Mimo wybudowania nowych budynków szkolnych, szkoły były
         i tak przepełnione. Brakowało również nauczycieli. W 1876 roku liczba wszystkich uczniów w Biskupicach
         wynosiła 700 uczniów. Dalszy wzrost liczby mieszkanców doprowadził do rozbudowy szkoły dla chłopców.
         W 1884 roku rozbudowano ją do dwunastu klas. Liczba uczniów w Biskupicach wzrosła wtedy do tysiąca
         uczniów. Nie zniknął jednak problem z brakiem nauczycieli. Na 130 uczniów wypadał jeden nauczyciel.
         Kiedy w 1900 roku został rozbudowany Borsigwerk, przystąpiono do budowy nowej szkoły przy obecnej
         ulicy Bytomskiej. Szkoła ta (obecna Szkoła Podstawowa nr 22) została otwarta w 1904 roku.
         Sześć lat później przystąpiono do budowy w Biskupicach jeszcze jednej szkoły powszechnej.
         Wybudowano ją w pobliżu kościoła, gdzie spełnia ona swoje przeznaczenie do dzisiaj, jako Szkoła
         Podstawowa nr 21. Kiedy oddawano ją w 1912 roku do użytku była ona jedną z najpiękniejszych
         i najnowocześniejszych w okolicy. Dynamiczny rozwój przemysłu, który zapoczątkował w połowie XIX
         wieku w Biskupicach Albert Borsig, spowodował ściągnięcie do Biskupic wykwalifikowanych pracowników

            pochodzenia niemieckiego, którzy przybyli tu razem ze swoimi rodzinami. Wielu z nich było wyznania
         protestanckiego i nie wszyscy chcieli puszczać swe dzieci do katolickich szkół. Na prośbe swych
         protestanckich robotników zarząd zakładów Borsiga zezwolił na utworzenie na Borsigwerku protestanckiej
         szkoły. 3 stycznia 1869 roku, w udostepnionym pomieszczeniu domu noclegowego, rozpoczęły się
         pierwsze lekcje. Nauczycielem był Karol Schulz, który uczył 46 dzieci. Stale rozwijające sie zakłady
         Borsiga ściągały z głębi Niemiec do pracy w Biskupicach coraz wiecej rodzin wyznania ewangelickiego.
         Albert Borsig, który zawsze starał sie dbać o swoich pracowników, wybudował dla nich za własne 
         pieniądze kaplicą ewangelicką i szkołę. Otwarcie szkoły nastąpiło 23 października 1870 roku.
         Do szkoły tej oprócz biskupickich dzieci, chodziły także ewangelickie dzieci z pobliskich miejscowości.
         W 1896 roku szkołę tą rozszerzono o dwa pomieszczenia lekcyjne i dwa pomieszczenia dla nauczycieli.
         Kiedy w wyniku rozbudowy Borsigwerku w 1900 roku wzrosła liczba uczniów wyznania katolickiego
         i pojawiły sie problemy z ich umieszczeniem w katolickich szkołach, zwrócono sie do szkoły ewangelickiej
         o ich przyjecie. Ta odmówiła, ale cztery lata później koncern Borsiga wybudował na Borsigwerku także
         szkołę katolicką. W 1903 roku zakłady Borsiga zwolniły ewangelickie dzieci z wszelkich opłat,
         a tym samym wzięły utrzymanie szkoły na siebie. Do momentu zagarniecia Śląska przez Prusy językiem,
         którego nauczano w biskupickiej szkole był język polski, chociaż Biskupice wchodziły formalnie w skład
         państwa austriackiego. Kiedy Śląsk przejęły Prusy, Fryderyk II chcąc wzmocnienia na nowych ziemiach
         zywioł niemiecki wprowadził w latach 1763 - 1765 reformy szkolne. Jednym z punktów tych reform było
         wprowadzenie obowiązku szkolnego oraz wprowadzenia do szkół obowiązkowej nauki języka
         niemieckiego. Rezultat tej reformy nie odpowiadał jednak włożonemu w nią wysiłkowi. Sytuacja ta nie
         zmieniała sie przez dziesieciolecia. Według urzędowego protokołu rewizyjnego z 1815 roku tylko jedne
         dziecko ze szkoły w Biskupicach potrafiło czytać i pisać w języku niemieckim. W następnych trzech
         latach sytuacja według protokołu rewizyjnego przedstawiała sie nastepująco. 


        
Tabela nr 1: Stan nauczania j. polskiego i niemieckiego w szkole parafialnej w Biskupicach
                                 w latach 1818 - 1840

Rok

Dzieci piszące i czytające po niemiecku

Dzieci piszące i czytające po polsku

dobrze

średnio

słabo

dobrze

średnio

słabo

1818

4

3

-

6

19

-

1819

2

4

-

24

82

-

1820

0

6

-

40

33

-

1825

16

13

3

56

30

15

1827

8

5

6

24

13

15

1829

30

38

-

20

22

-

1831

13

42

44

53

46

-

1833

3

20

45

19

31

14

1835

18

47

-

23

43

-

1837

9

31

72

21

42

80

1839

5

23

30

43

4

-

1840

25

-

-

34

-

-

         ?ród3o: Akta protokołów wizytacyjnych w rejencji opolskiej zamieszczone w J. Knossalla, Die kirchen und schulgemeinde 
                     Biskupitz, W: Mitteilungen des Beuthener Geschichts und Museumverenis, R.1925, s. 113

        Dopiero w 1900 roku stan dzieci mówiących dobrze i czytających w jezyku niemieckim przekroczył
        stan dzieci mówiących i czytających w jezyku polskim. Według spisu inwentarza z 1832 roku znajdowało
        sie w szkole 31 polskich czytanek, 89 polskich katechizmów, 11 polskich ewangelii i 46 polskich
        historii biblijnych. Wyżej wymienione dane mogą świadczyć zarówno jako walka o język polski jak
        i również ze słabego zaangażowania sie władz pruskich w proces nauczania w biskupickiej szkole.
        Możliwe również było słabe umotywowanie finansowe samego nauczyciela.
        Utrzymanie nauczyciela w Biskupicach było zapewnione, gdy jego funkcja łączyła sie z posadą organisty.
        O jego zarobki troszczył sie wtedy Kościół. Oprócz dochodów w gotowce nauczyciel miał
        zapewnione mieszkanie (bez obowiązku jego utrzymywania), ogród, prawo do drewna z lasów pańskich,
        pięć korców zboża oraz od każdego chłopa jeden bochenek chleba w ciągu roku.
        Wartość miesięcznych tych dochodów można było oszacować na 40 - 50 talarów rocznie.
        Od czasów reformy szkolnej Fryderyka II, sytuacja finansowa nauczyciela przedstawiała sie
        troche lepiej, chociaż niewygodna dla niego forma zapłaty została zachowana. Przykład z 1802 roku
        pokazuje jak bardzo zarobki nauczyciela były uzależnione od dobrej woli mieszkanców.
        Jeżeli odmawiali oni płatności nauczyciel był wobec nich bezsilny. Mógł on co prawda wystąpić
        na drogę sądową, ale jakie miał on szanse na wygranie procesu z właścicielem ziemskim.
        Takie niedogodności w pracy nauczyciela w znacznym stopniu wpływały na jego motywację
        co do efektywniejszej pracy z dzieami. Brak znaczących wyników
 w nauce języka niemieckiego na Śląsku,
        skłoniło rząd do uregulowania płacy nauczyciela. Usługi w naturze miały być przeliczane na gotówkę.
        Jak już wspomniałem wyżej do biskupickiej szkoły uczęszczały dzieci z Biskupic, Rudy i Zaborza.
        Myliłby sie jednak ten, który uważałby, że szkoła w takich warunkach powinna bya przepełniona.
        W 1812 roku nawet w dni egzaminacyjne nie pojawiło sie w szkole żadne dziecko z Zaborza i Rudy. 
        Powodem tego stanu rzeczy była niechęć rodziców do puszczania dzieci do szkoły
        z miejscowości zamiejscowych. Dzieci z Zaborza nie chodziły do szkoły w dni kiedy padał deszcz,
        ponieważ podnosił się podobno poziom rzeki Bytomki i droga stwarzała wtedy niebezpieczenstwo
        dla dzieci.
        W nastepnych latach było już trochę lepiej, chociaż liczba dzieci niechodzących do szkoły wynosiła
        w 1828 roku około 120 osób. Trzeba wiec rozgraniczyć dzieci objete obowiązkiem szkolnym,
        a dzieci naprawde uczeszczające do szkoły. Chcąc temu zaradzić w 1839 roku miejscowe władze
        zaczęły energicznie nalegać na wybudowanie nowej szkoły w Rudzie. Jednak ze względu na biedę
        i niechęć mieszkańców, budowa szkoły przesunęła sie o cztery lata. Od tej pory minął czas systemu
        szkół parafialnych, a ich miejsce zajął system: każda gmina równa się szkoła.[1]              


       [1] Rybak R., Historia Biskupic, elektroniczny tekst pracy magisterskiej: http://www.biskupice.zabrze.pl/

 

                                        Kalendarium rozwoju szkolnictwa w Biskupicach

•·        1654 - ksiegi parafialne wzmiankują o istnieniu szkoły parafialnej, w roku 1668 nauczycielem szkoły
parafialnej był Melchior Musialski;

•·        1804 - budowa szkoły dla dzieci z terenu Biskupic, Rudy, Ku1nicy Rudzkiej i Zaborza;

•·        1820 - budowa nowej szkoły składającej sie z 2 izb lekcyjnych i mieszkania dla nauczyciela,

  • 1825 - wzniesienie nowego budynku katolickiej szkoły ludowej;

•·        1830 - statystyczny spis przeprowadzony w Biskupicach wykazał istnienie jednej szkoły katolickiej,
w której uczyło 2 nauczycieli;

•·        1865 - w podręczniku topograficznym Górnego Sl?ąska zamieszczono statystyczny opis Biskupic,
w którym za rok założenia szkoły katolickiej przyjmuje sie rok 1702. Liczba uczeszczających
do szkoły w 1865 roku to 375 uczniów oraz 2 nauczycieli;

•·        1867 - 18 listopada w zabudowaniach klasztoru uruchomiono trzyklasową szkołę dla dziewcząt;

•·        1869 - 3 stycznia w domu noclegowym na Borsigwerku uruchomiono klasę lekcyjną dla 46 dzieci
szkoły ewangelickiej. Szkołę prowadził nauczyciel Schulz;

  • 1870 - 23 października otwarto na Borsigwerku szkołę ewangelicką;

•·        1872 - zbudowano szkołę podstawową obok kościoła św. Jana Chrzciciela (4 klasy lekcyjne
 
i pomieszczenie dla nauczyciela), w 1874 roku dobudowano jeszcze jedno pomieszczenie
  lekcyjne, obecnie na tym miejscu stoi ratusz;

•·        1876 - otwarto szkołę podstawową dla dziewcząt, przy ul. Chrobrego (4 klasy
  i pomieszczenie dla nauczyciela);

  • 1884 - szkołę dla chłopców rozbudowano do 12 klas;

•·        1904 - otwarto szkołę podstawową przy ul. Bytomskiej (obecnie w tym miejscu jest SP nr 22);

•·        1910 - rozpoczęcie budowy obiektu szkolnego, gdzie obecnie znajduje się Szkoła Podstawowa Nr 21.
Szkołę oddano do użytku w 1912 roku;

      •·        1920 - utworzenie katolickiej szkoły specjalnej, w 1924 roku uczyło sie w niej 54 uczniów;

•·        1923 - 10 kwietnia w budynku szkolnym na Borsigwerku założono dwuklasową szkołę średnią;

•·        1924 - 15 listopada otworzono dokształcającą szkołę zawodową dla młodzieży;

•·        1929 - 21 października nastąpiło uroczyste otwarcie Katolickiej Szkoły Podstawowej  i średniej , 
  budowanej w latach 1927-1929. Obecnie mieści sie w niej ZSS Nr 40;

•·        1929 - oddano do użytku nową szkołę średnią, budowaną w latach 1927-1929 przy Starej Szosie
  -  obecnie Gimnazjum nr 20;

•·        1947 - 1 października otwarto w Biskupicach Szkołę Specjalną nr 24, rekrutującą uczniów specjalnej
   troski, kierownikiem szkoły został Stanisław Jabłonńki;

•·        1991- utworzono pierwszą szkołę średnią o profilu humanistycznym - Liceum Ogólnokształcące.

 

Rozdział  2

                                                                                                      Historia obiektu

Budynek szkoły mieści się w najstarszej dzielnicy Zabrza w Biskupicach. Dzielnica Biskupice położona
         jest w części wschodniej miasta, na północnym brzegu rzeki Bytomki. Pierwszym zachowanym
         aktem wymieniającym nazwę Biskupice jest dokument Violi, księżnej kaliskiej, z 25 marca 1243 roku.
         Ksieżna potwierdziła istnienie osady i obdarowała ją licznymi przywilejami. W 1927 roku Biskupice,
         przynależne do powiatu zabrskiego, utraciły samodzielność i zostały włączone w skład miasta Zabrze.
         Rozwój przemysłu w Biskupicach zawdzieczają mieszkańcy Augustowi Borsigowi (oraz jego potomkom),
         który stworzył podwaliny jednego z największych kombinatów przemyslowych XIX wieku.

         Biskupice nie mają własnego herbu. Symbolem tej dzielnicy jest pieczęć kościelna, którą wyeksponowano
         na ścianie budynku przy ulicy Młynskiej. Do najciekawszych zabytków tej dzielnicy należą:
         Kołciół św. Jana Chrzciciela wybudowany w 1857 roku, dawny budynek ratusza, przydrożne Krzyże
         i Kościół Wniebowziecia NMP. W Biskupicach znajdują sie 2 przedszkola, 2 szkoły podstawowe,
         2 gimnazja, ZSS Nr 40 oraz Liceum Ogólnokształcące Nr 5.

         Szkoła Podstawowa Nr 21 mieści sie przy ulicy Bytomskiej 26. Z jednej strony graniczy z Kościołem
         św. Jana Chrzciciela i cmentarzem do niego przylegającym, a z drugiej strony z prywatną posesją.

         
Kronika niemiecka zachowana w archiwum naszej szkoły zawiera informacje dotyczące nazwy szkoły,
         która prawdopodobnie rozpoczęła działalność w 1876 roku. Według tego źródła szkoła nosiła nazwę
         Katholischen Volksschule II. W roku 2006 podjeto próbł przetłumaczenia ważniejszych fragmentów
         niemieckiej kroniki, jednak ze wzgledu na fakt, iż została napisana pismem gotyckim jest dla nas
         trudna do odczytania.
 
        
Domyślamy sie, że niemiecka szkoła zajmowała lokal albo klasztoru lub też był to budynek przy
         ul. Chrobrego. W roku 1910 rozpoczęto budowę nowoczesnego gmachu szkolnego przy ul. Bytomskiej.
         Budynek ten został poświęcony w roku 1911, natomiast do użytku oddano go w 1912 roku.
         Obecnie jest to budynek Szkoły nr 21. Prawdopodobnie uczniowie Katholischen Volksschule II
         zajęli większy, nowo wybudowany obiekt szkolny. Dokumenty z roku 1932, zamieszczone w kronice 
         (statystyka ocen, pisma kierowane do dyrektora szkoły), informują o zmianie numeru szkoły na
         nr 32. Pełna nazwa szkoły brzmiała Katholischen Volksschule 32 (Biskupitz). Dokument z kwietnia
         1938 roku (schuler - statistik) podaje kolejną zmianę numeru szkoły na nr 21
         ( w latach 1938 - 1945 nazwa szkoły brzmiała 21. Volksschule).
         W roku szkolnym 1944/45 do szkoły uczeszczało 488 uczniów. Po zakończeniu działan wojennych
         w obiekcie powstała polska Szkoła Powszechna Nr 21.

         
 
        Z zapisków kolejnej kroniki z roku 1945 wynika, że szkoła składała sie z 2 budynków i dlatego
         adres szkoły obejmował 2 numery (ul. Bytomska 24-26). W roku 1945, kiedy Antoni Grajpel
         rozpoczynał tworzenie polskiej szkoly, zastał w budynku głównym tzw. komitet niemiecki.
         Po interwencji radzieckiego komendanta wojennego A. Grajpel pozyskał 2 sale lekcyjne i pomieszczenie
         na kancelarie. Woźny (Józef Nawe), mieszkający w suterenach budynku głównego zabezpieczył
         majątek szkoły, dzięki czemu cenne przedmioty nie zostały całkowicie rozgrabione. Drugi budynek
         szkolny zajmowała powołana przez komendanta wojennego straż porządkowa (cywilny organ
         pomocniczy tymczasowych władz wojskowych). W budynku tym zorganizowano również magazyn
         mebli, pianin i rowerów. Przegląd techniczny budynku przeprowadzony w obecności woźnego
         doprowadził do odkrycia różnych wartościowych rzeczy pozostawionych przez ewakuowanych
         nauczycieli. Odnaleziono m.in. zastawy stołowe, garderobę, dywany, meble, itp.

         W pomieszczeniu biblioteki znajdowało sie wiele antypolskich wydawnictw książkowych
         i tendencyjnych periodyków. W czasie działań wojennych w suterenach szkoły mieściły 
         sie schrony przeciwlotnicze.

            W kwietniu 1945 roku w budynku szkoły mieściły sie 3 mieszkania służbowe. Pierwsze trzypokojowe
         mieszkanie, które opuściła niemiecka nauczycielka, zajmowała żona dyrygenta orkiestry radia
         niemieckiego z Katowic - Pani Gielik wraz z dwojgiem małych dzieci. Drugie mieszkanie zajmowała
         starsza nauczycielka - Pani Kubitza wraz z bratem. Trzecie mieszkanie przydzielono emerytowanemu
         niemieckiemu nauczycielowi, które zajmował wraz z żoną i dwiema córkami.
W szkole pozostało
         niemieckie archiwum, z akt którego wynikało, że ok. 90% dzieci miało polskie nazwiska, które
         zgermanizowano, np.: Gruschka, Voitzik, Kroll, Poloczek, Wischniowscy. Wśród dokumentów 
         znaleziono odpis pisma skierowanego do Tajnej Policji Niemieckiej. Zawierał on 27 nazwisk dzieci, 
         które podejrzewano o posługiwanie się w domu jezykiem polskim. Dokument ten podpisał ówczesny
         kierownik szkoły - Stoklosa.
        
Drugi budynek wymagający gruntownego remontu został odstąpiony czasowo, bardzo 
         zniszczonej w czasie działań wojennych, szkole nr 20,.
Pierwszy remont budynku został przeprowadzony
         w 1947 roku. Rada Rodzicielska wraz z przewodniczącym Władysławem Jakubcem, przy współpracy
         z kolem P.P.R. i dyrekcją kopalni Jadwiga, zebrała fundusze dzięki czemu pomalowano wszystkie
         pomieszczenia lekcyjne, korytarze oraz lokal Przedszkola Nr 4. Fundusze na cele remontowe zbierano
         organizując „Wiosenną rewię szkolną". Pozyskano również darowiznę w wysokości 5 tysiecy zł od pana
         Orzechowskiego. W 1949 roku zniszczony płot wymieniono na ogrodzenie z drucianej siatki.
         Przed szkołą założono ogród, w którym zasadzono 44 drzewka morwy


         Cały teren szkoły obejmuje 4966 m2, jest ogrodzony i posiada boisko szkolne.
Obecnie budynek szkoły
         posiada 2 wejścia główne i złożony jest z 4 kondygnacji. Powierzchnia użytkowa zajmuje 1230 m2.
         W suterenach szkoły znajdują sie: kotłownia gazowa, pomieszczenia gospodarcze, świetlica, gabinet
         pielegniarki, biblioteka,  kuchnia z jadalnią i obieralnią warzyw oraz gabinet pedagoga
         psychologa. Na parterze mieści sie pokój nauczycielski z gabinetem wicedyrektora, 3 sale lekcyjne oraz
         sala ze sceną, w której odbywają sie wszystkie uroczystości szkolne. Na pierwszym pietrze znajdują się
         4 sale lekcyjne i klasa przedszkolna . Drugie pietro (lewa strona budynku) zajmują 2 sale lekcyjne oraz
         pracownia komputerowa. Ta strona jest oddzielona od strony prawej zamkniętym pomieszczeniem,
         w którym znajduje sie wejście na strych. Za przejściem, po prawej stronie budynku, znajdują się 2 sale
         lekcyjne. Pomiedzy poszczególnymi kondygnacjami szkoły znajdują sie półpiętra. Od lewej strony
         budynku półpiętra zajmują: toaleta chłopców, toaleta dziewcząt, powyżej - sekretariat szkoły wraz
         z gabinetem dyrektora. Od prawej strony pópiętra zajmują: szatnia, toaleta kl.1 - 3, sala językowa
         i ksiegowość. Na dachu budynku istniała wieża, w której prawdopodobnie znajdował sie zegar.
         Obecnie pozostała tylko jej część dolna, na której (w miejscu zegara) chcemy umieścić logo  SP 21.
 

 
Inwestycje Szkoły

 

         Budynek szkolny liczy 95 lat i wymaga stałych remontów. W ostatnich latach przeprowadzono całkowitą
         wymianę dachu oraz wymianę starych drewnianych okien na plastikowe. Teren przed szkołą został
         wybrukowany  i ogrodzony nowym, metalowym ogrodzeniem. Wnętrze budynku wyremontowano i pozyskano
         nowe pomieszczenia, tj.: pomieszczenie dla pań z obsługi, salkę na zajecia dodatkowe, świetlicę, gabinet
         pielęgniarki i gabinet pedagoga i psychologa szkolnego. Do użytku oddano dwie wcześniej przystosowane
         sale: pracownie komputerową i Centrum Multimedialne przy bibliotece. Zakupiono nowe meble do
         sekretariatu, pokoju nauczycielskiego i biblioteki. We wszystkich salach lekcyjnych wymieniono
         oświetlenie oraz podłogi. Kilka sal lekcyjnych wyposażono w nowe ławki, krzesła i tablice, telewizory
         i sprzet DVD. Sprzet RTV kupowany jest na bieżąco, w miare możliwości finansowych szkoły.
         Nauczyciele na zajeciach lekcyjnych mogą korzystaa z laptopa i rzutnika multimedialnego.
Cały budynek
         szkolny jest zabezpieczony alarmem.

         W planach inwestycyjnych gminy przewidywana jest budowa sali gimnastycznej dla SP 21.
         Termin rozpoczecia prac określono na rok 2008. Obecnie nasi uczniowie korzystają z sali gimnastycznej
         przy  Gimnazjum Nr 20.
 

 

Rozdział 3

                                    Organizacja polskiej szkoły po odzyskaniu niepodległości       

         Pierwsze zreby podbudowy szkolnictwa polskiego na terenie Zabrza przygotowali inspektor szkolny
         Wiktor Mola i jego zastępca Franciszek Chudzicki.
5 kwietnia 1945 roku na spotkaniu w inspektoracie
         zostały rozdane przydziały kierownictwa szkół. Tymczasowe kierownictwo SP 21 otrzymał Antoni Grajpel.

            6 kwietnia kierownik szkoły powołał komitet szkolny, w którego skład weszli polscy działacze z terenu
         Biskupic: Józef Morciniec, Stanisław Mrozek i Jadwiga Ciomplikówna. Priorytetowym zadaniem komitetu
         szkolnego była organizacja zapisów do szkoły.
Pierwsze zapisy do szkoły polskiej zostały ogłoszone
         w dniach od 9 do 11 kwietnia 1945 roku. Ze wzgledu na działającą jeszcze na terenie Zabrza propagandę
         niemiecką, 9 kwietnia do szkoły zgłoszono tylko 16 dzieci. Dopiero po interwencji komendanta wojennego
         i potwierdzeniu przez niego faktu otwarcia polskiej szkoły zapisało sie ponad 80 dzieci.

           
14 kwietnia 1945 roku rozpoczęto rok szkolny. Jedynym nauczycielem był kierownik szkoły, który powitał
         dzieci i rodziców o godzinie 830 na boisku szkoły. Rodzice okazali wiele życzliwości kierownikowi polskiej
         szkoły. Jedna z matek przyniosła do szkoły barwny transparent z okresu plebiscytu z napisem
         „Serdecznie witamy" i zawiesiła go nad drzwiami budynku. Nastepnie wszyscy udali sie do kościoła na
         mszę św.,  którą odprawił ksiądz Jokiel. Po mszy rodzice, dzieci oraz zaproszeni goście, udali sie do
         szkoły, gdzie Antoni Grajpel wygłosił krótkie przemówienie podkreślając historyczne znaczenie obecnej
         uroczystości. Bezpośrednio po uroczystości kontynuowano zapisy do szkoły.
16 kwietnia 1945 r.
         Antoni Grajpel rozpoczął nauczanie 172 dzieci. Z powodu tak dużej liczby dzieci konieczny był podział
         uczniów na grupy. Grajpel był sam, wiec na nauką dla każdej z grup przeznaczył tylko jedną lub dwie
         godziny. Pierwsze dni nauki w szkole utrudniał brak planu zajęć, podreczników i programów.
         Ponadto dzieci nie porozumiewały sie swobodnie w języku polskim, co było dodatkowym problemem 
        
w  ich nauczaniu.
Z prośbą o nauczanie języka polskiego zaczęli zgłaszać się również dorośli. 
         Wobec tak licznej, bo około 500 - osobowej grupy zainteresowanych, zostały w szkole
uruchomione
         kursy repolonizacyjne. Zajęcia odbywały sie po południu, w 5 grupach po 80 osób.
Po opracowaniu przez
         Antoniego Grajpla programu pracy szkolnej, nauka języka polskiego odbywała sie na każdej lekcji.
         Były to łatwe rozmówki z zakresu historii, geografii, przyrody, fizyki, w których materiał rzeczowy stanowił
         tworzywo do nauki języka ojczystego. Kierownik szkoły przygotował również teksty pierwszych czytanek.

          7 maja 1945 roku radziecka komendantura wojenna oddała do dyspozycji kierownika szkoły cały
         główny budynek. Na terenie obiektu rozpoczęły sie prace porządkowe sal lekcyjnych oraz
         inwentaryzacja pomocy naukowych i sprzeęu szkolnego.
15 maja 1945 roku w szkole Nr 2 odbyło się
         zebranie organizacyjne ogniska Związku Nauczycielstwa Polskiego. W zebraniu uczestniczyli
         wszyscy nauczyciele z terenu Zabrza ( około 50 osób). Przewodniczącym zarządu ogniska został
         Antoni Kwiatek, A. Grajpel został sekretarzem ZNP. Zarząd postawił sobie dwa zasadnicze zadania:
         troske o szybką rozbudowę szkolnictwa polskiego na terenie miasta oraz opiekę nad sprawami
         socjalno - bytowymi nauczycieli.

         16 maja 1945 roku w Inspektoracie Szkolnym odbyła sie konferencja z udziałem wizytatora. Ustalono,
         że pierwszy rok szkolny, który jest tylko wstępem i przygotowaniem do właściwej nauki, zakończy się
         w połowie lipca. 
         
23 maja 1945 roku do szkoły przybył pierwszy nauczyciel Antoni Jaworski. Kolejne dni to szereg ważnych
         wydarzen dla śląskiego szkolnictwa: w Katowicach odbyło sie spotkanie nauczycieli z wojewodą Śląsko -
         dąbrowskim, gen. Aleksandrem Zawadzkim. Kolejne spotkanie nauczycieli odbyło sie w Bytomiu
         z Ministrem Oświaty Stanisławem Skrzeszewskim, natomiast w Biskupicach zorganizowano
         spotkanie z pierwszym polskim prezydentem miasta Pawłem Dubielem.

         15 czerwca 1945 roku do szkoły zgłasza sie nowa pomoc nauczycielska - Jadwiga Onderkówna.
         Dzięki przybyciu dwóch nauczycieli dzieci podzielono na 3 grupy, wydłużając liczbę godzin nauki
         i zakres materiału.
8 lipca 1945 r. zorganizowano Świeto Szkoły Polskiej. W tym dniu wszyscy 
         uczniowie zabrzanskich szkół zgromadzili sie na Placu Warszawskim. Olbrzymi pochód z orkiestrą
         i sztandarami przeszedł do kościoła św. Andrzeja, w którym odprawiono uroczyste nabożenstwo.
         Nastepnie pochód dotarł do ulicy 3-go Maja, gdzie odbyła sie godzinna defilada przed władzami
         szkolnymi i miejskimi. Druga część uroczystości została zorganizowana w miejskim Domu Kultury.
         Wręczono tam ówczesnemu inspektorowi szkolnemu, Wiktorowi Moli, 2 tysiace książek zebranych
         i przywiezionych przez harcerzy lwowskich.

         15 lipca 1945 roku zakonczono rok szkolny. W trakcie półtoramiesiecznych wakacji na terenie szkoły
         odbyły sie półkolonie, które objęły swoją akcją 268 dzieci. Wychowawcami pierwszych półkolonii
         byli: Krzywdzinski Józef, Grajpel Antoni, Mronc Maria. We wszystkich szkołach podczas półkolonii
         dzieci otrzymywały wyżywienie i właściwą opiekę.
 
         W nowym roku szkolnym 1945/46, który rozpoczeto 4 września, do szkoły przyjeto 542 dzieci. 
         Zatrudniono 3 nowych nauczycieli: Eugenie Mroziukową, Stanisławę Krykową i Eleonorę Szymczakową.
         Nauke religii w szkole prowadził miejscowy proboszcz, ksiądz Antoni Jokiel. W połowie września do
         szkoły zgłosiły sie nowe siły nauczycielskie: Genowefa Regorowicz, Eliza Koźlicka, Maria Majderowa.

         30 września 1945 roku powołano Rade Rodzicielską. Głównym jej zadaniem była dbałość o potrzeby
         materialne szkoły. 25.10.1945 roku do szkoły przybywają kolejni nauczyciele: Stefania Socha
         i Maria Żołynska, a w grudniu również Maria Sowinska.

         1 stycznia 1946 roku uczniowie naszej szkoły po raz pierwszy przygotowali misterium religijne 
         pt. „Stajenka Betlejemska". Dochód z Jasełek został przeznaczony na potrzeby biblioteki szkolnej.
         W tym samym roku w szkole założono drużynę harcerską imienia Bolesława Chrobrego. Działalność
         rozpoczął również sklepik spółdzielczy i szkolne koło PCK.

         Dużym wydarzeniem na terenie miasta był zorganizowany w dniach od 14 do 23 czerwca,
         Tydzień Szkoły Powszechnej. Miał on na celu ukazać dotychczasowe osiągnięcia szkolnictwa polskiego
         oraz zainteresować społeczeństwo sprawami szkolnictwa w ogóle. Przez cały tydzien, we wszystkich
         szkołach odbywały sie wystawy szkolne, zebrania rodzicielskie połączone z hospitacjami lekcji.
         Główna uroczystość odbyła sie 23 czerwca 1946 r. o godz. 9.00 na stadionie miejskim. Po uroczystej
         mszy polowej ulicami miasta przeszedł olbrzymi pochód. Po południu młodzież szkolna uczestniczyła
         w rozgrywkach sportowych na stadionie miejskim.

         Kolejny rok szkolny 1946/47 rozpoczął sie 3 września. W tym roku szkolnym nauke podjęło 598 uczniów
         w 15 oddziałach.  Kadrę pedagogiczną tworzyli: Stanisława Krykowa, Eliza Koliźcka,
         Eugenia Mroziukowa, Maria Majderowa, Rudolf Pya, Zenon Różankowski, Stefania Socha,
         Maria Sowinska, Eleonora Szymczakowa i Maria Żołynska. Kierownictwo szkoły nadal obejmował
         Antoni Grajpel.

         Reforma szkolna wprowadziła w szkołach podstawowych ośmioklasowy tok nauczania. Przy szkole
         nadal funkcjonowało przedszkole liczące 75 dzieci. Wychowawczyniami były panie: Stanisława Wojtas
         i Maria Januszowa. Ten rok szkolny zakończono 28 czerwca 1947 roku. Uroczyście pożegnano klasy 8,
         które opuściły szkołę po 2 latach nauki.

         Jednym z ciekawszym wydarzen pierwszych lat funkcjonowania szkoły było założenie w ogrodzie
         szkolnym hodowli jedwabników. Mimo braku doświadczenia hodowla powiodła się i młodzież szkolna
         zarobiła 8 tysiecy złotych, które przeznaczyła na wycieczke krajoznawczą do Krakowa.

         Pełniący obowiązki kierownika od roku 1945 Antoni Grajpel z dniem 1 sierpnia 1950 roku opuścił naszą
         szkołę. Został przeniesiony do Szkoły Ćwiczeń przy Liceum Pedagogicznym w Zabrzu.
         Na stanowisko kierownicze powołano Zenona Różankowskiego.
         
Tak wyglądało pierwsze pięć lat tworzenia polskiej szkoły po wyzwoleniu. Początki były trudne, ale dzięki
         wsparciu i pomocy Komitetu Rodzicielskiego, zakładu opiekunczego (Kopalnia Jadwiga) i działaczy
         polskich w Biskupicach udało sie doprowadzić szkołę do prawidłowego funkcjonowania.

 

                                                                          Rozdział 3.1

                                                Działalność organizacji ZHP na terenie Szkoly

         Pierwszą zabrzańską drużynę harcerską  założyłw 1945 roku Tadeusz Hajduk przy Szkole
         Podstawowej Nr 21. Nadano jej imie Bolesława Chrobrego. Uroczystość otwarcia i poświęcenia pierwszej
         świetlicy szkolnej, drużyny harcerskiej imienia Bolesława Chrobrego odbyła sie 20 stycznia 1946 roku.
         Od tego momentu Biskupice stały sie ośrodkiem życia harcerskiego. To tu powstawały ciekawe 
         inicjatywy i pomysłowe harcerskie akcje, które promieniowały na całe Zabrze.

         Ciekawa tematyka zbiórek, wycieczki, biwaki i obozy przyciągały dziewczęta i chłopców do
         roześmianych i rozśpiewanych harcerskich szeregów. W trudnej pracy organizacyjnej druhowi
         Hajdukowi pomagali kierownicy szkół - Antoni Grajpel i Zenon Różankowski.

         25 września 1957 roku, zgodnie z poleceniem Komendy Hufca ZHP w Zabrzu phm Tadeusz Hajduk
         i phm Różankowski, zorganizowali drużynę harcerzy przy szkole nr 21 w Biskupicach. Pierwszą
         zbiórkę drużyny im. Stefana Czarnieckiego zorganizowali 12 października 1957 r.  Podczas niej
         zobowiązali sie być dobrymi harcerzami Polski Ludowej i dawać przykład umiłowania ojczyzny.     

         W 1966 roku 19 Drużyna Harcerska (29 uczniów) wraz z nauczycielami i harcmistrzem
         Karolem Szczurkiem zorganizowała biwak w okolicach Rept koło Sztolni Czarnego Pstrąga.
         W roku 1968 zaobserwowano wzmożony ruch harcerski. 19 Drużyna liczyła już 48 harcerzy i była
         podzielona na 4 zastępy (Wędrowniczki, Amazonki, Bizony, Sokoły). Szkolna drużyna zdobyła
         w tym roku pierwsze miejsce w  I Zimowym Biegu Patrolowym, zdobywając tytuł mistrza Hufca.

         Rok później harcerze zorganizowali obóz w Rudach Raciborskich. Tym razem  wzięło w nim udział
         36 uczniów.
W 1972 roku w Zbrosławicach biwakowało już 60 harcerzy.

         W 1973 roku harcerze wykazali sie swoimi umiejetnościami wykonując wszystkie zadania IX Alertu.
        
W nastepnym roku nastąpiło mianowanie XXVI Szczepu harcerskiego im. Zdobywców Kosmosu.
         Szczep składał sie ze 117 harcerzy (3 drużyny) i 56 zuchów (podzielonych na 2 grupy). 
         Szczepową została Lidia Wycisk. Drużyna wykonała kolejne zadania już
 
X Alertu „Nasz Dom -
         Polska Ludowa". Harcerze wzięli również udział w zbiórce zabawek na rzecz domów dziecka.

        
16 września 1974 roku rozpoczęto rok harcerski, podczas którego harcerze zobowiązali się pogodzić
         naukę z pracą społeczną.
5 maja 1975 roku ogłoszono XI Alert: "Kierunek Zwycięstwo".  W tym roku
         harcerze wzieli udział w sportowym wypoczynku podczas zgrupowania obozów w Zielonej.

        
W roku 1976 drużyna liczyła już 240 - stu harcerzy. W późniejszych latach harcerze biwakowali:
        
§         1 - 2 września 1979r. nad jeziorem Dzierżono /wyjazd zorganizowany przez zakład opiekunczy
               „Jadwiga"/,
        
§         28.05. - 31.06.1982r. - Siewierz,
        
§         3 - 6 czerwca 1983r. biwak w Brennej, 7 harcerzy wyjechało na obóz do NRD.
        
W roku 1986 przyrzeczenie złożył XXIII Szczep im. Zdobywców Kosmosu - uczniowie zwrócili się
         z apelem do wszystkich drużyn popierającym pokój na świecie.

                                                        Ze wspomnień byłego ucznia SP 21

         Nie pamiętam już, jak to sie zaczęło. Pewnie ogłoszono w szkole zapisy do drużyny harcerskiej
         z perspektywy rychłego wyjazdu na wakacyjny obóz. Pamietam tylko, że mama kompletowała mi
         wyprawkę, przerabiając kupiony mundurek, obrebiając chustę i przyszywając co tam należało. To mama
         zresztą póżniej haftowła dla mnie na krążkach z kolorowego filcu symbole zdobytych sprawności.
         Póki co nie można było takiej galanterii kupió na przykład w Składnicy Harcerskiej. Tata nauczyć
         wojskowego rolowania koca i przypinania go do tornistra i udzielió mnóstwo rad, po których oczywiście
         - wraz z przekroczeniem progu - w mojej pamieci nie zostało ani śladu.

         W roku 1957 nieco w kraju popuściło i zaczeło odrastać harcerstwo w swojej pioniersko - romantycznej
         postaci. Wprawdzie szybko osiodłano ten nurt, ale póki co wypłyneli starzy harcerze, wróciła symbolika:
         lilijki, krzyże, mundury, piosenki, sprawności i w ogóle - TRADYCJA! Patrzyło sie na oznaki wysokiego
         wtajemniczenia: lilijki pozłacane, wience, podkładki, sznury. No a rękawy mundurów pokryte rzędami
         kolorowych kółeczek - symboli sprawności! Patrzyliśmy z zachwytem, podziwem i zazdrością, wierząc
         cichutko, że uda sie też coś z tego osiągnć a. Droga do stopni harcerskich wydawała sie trudna, ale jedyna
         i wspaniała. Jakim przeżyciem był marsz szlakiem wytyczonym gdzieś po zboczach Leskowca, pomiedzy
         stanowiskami, gdzie należało wykazać sie umiejetnością rozbijania namiotu, rozpalenia ogniska,
         znajomością przyrody, alfabetu Morse'a, wyznaczeniem kierunku północy i inną wiedzą przydatną inym
         ludziom. Nawet mydło i pasta do zebów miały swój wspaniały zapach, kiedy stojąc na kamieniach
         w potoku, u siłując nie zamoczyć butów, odprawiało sie nakazane mycie. Marsz nocą do wąwozu,
         w którym ognisko oświetlało kamieniste urwiska. Przyrzeczenie harcerskie. Krzyż harcerski.
         Niesamowite, prawdziwe wzruszenie i duma.

         Zastęp kwatermistrzowski. Grupa silniejszych chłopców wyruszała o kilka dni wcześniej, aby przygotować
         obóz. Byli to ludzie niezwykle dzielni, ważni, dumni i świadomi swojej bohaterskiej misji. Naprawde wiedzieli 

         co robia. Brezentowe namioty - hangary, wśród których zdarzały sie jeszcze wojskowe amerykańskie,
         zwinięte jak ogromne krokiety, cieżkie i twarde, jak kamienie odgniatały ramiona niosących je po górze.
         Składane żelazne łóżka, grożące przycięciem palca. Sienniki, wielkie i straszne, wypychane kłującą  słomą.
         No i koronne dzieło - latryna! Dół wykopany w kamienistym gruncie, osłoniety gałęziami świerku
         i wyposażony w mocne żerdzie(...). Trzeba było mieć troche zaufania do tej konstrukcji. Wykopanie tego
         dołu to była praca naprawde cieżka, ale za to doceniana przez wszystkich bez wyjątku. Jeszcze
         przygotowanie paleniska kuchni, zadaszenia, może jeszcze ławki z nieheblowanej tarcicy, czyli stołówki.
         Trzeba przyznać, że te kilka dni cieżkiej pracy pozostawało w pamieci dając w przyszłości pojecie o pracy
         fizycznej. Obozy i kolonie otrzymywały dary z wrogiego ideologicznie Zachodu. W owych czasach
         docierało do nas mleko w proszku i herbata z liści pomarańczy - rozpuszczalna jak neska.
        
Jeżeli mnie pamięć nie myli, przebłyskiwały gdzieś czasem tak że mielonki w puszkach. Zdobywaliśmy
         doświadczenie i wiedze kuchenną. Do stołówki, czyli kilku ław z desek, przynoszono kotły, towarzystwo
         ustawiało sie z menażkami w kolejce, każdy dostawał swoją porcje z kotła. Nie zdawałem sobie 
         wówczas sprawy, ze organizacja takiego obozu wymagała przygotowania programu, określenia celu.
         To wszystko w zasadzie miało być dla nas  wypoczynkiem, ale przecież w harcerstwie chodziło o coś jeszcze: 
         o wychowanie, o wyrobienie poglądów, określenie kryteriów. To nie letnie kolonie, gdzie wszystko
         sie ogranicza do marszu na plaże, jedzenia, ciszy poobiedniej i ewentualnie nauki piosenek w deszcz.
         Byliśmy szkoleni wytrwale w wiązaniu więzów, rozpoznawaniu drzew, topografii, z pierwszej pomocy.
         Życie
obozowe uczyło posługiwania się narzędziami, od kilofa i łopaty do igły z nitką. Uczyliśmy się także
         zauważania piekna. Nie wiedzieliśmy jeszcze o tym. Patrząc na porannej warcie na szczyty świerków,
         w których jeszcze wisiała mgła, na potoczek, którego pracowity bulgot towarzyszył nam w dzien i w nocy,
         na łąki beskidzkie, w których budziły się świerszcze, nie wiedzieliśmy, że w takich chwilach,
         nie odczuwając większych wzruszeń, zostajemy zaszczepieni tym wspomnieniem, tą urodą świata już
         na zawsze. Niektórzy pracowici jak bobry, wznosili "bramy do lasu", maszty flagowe z bocianim gniazdem,
         totemy indianskie, artystyczne kompozycje korzeni i pni wiatrołomów i różne płotki, rabatki i ozdóbki.
         Trzeba przyznać, że być to także istotny element budzący i rozwijający plastyczne talenty. Od pierwszych
         dni trwała gorączkowa budowa. Poza drobną galanterią, powstawały konstrukcje poważniejsze.
         Powodem do wyniosłej dumy był maszt flagowy wyposażony w gniazdo bocianie lub pomost, po którym
         wchodziło sie po drabince. Punkt centralny placu apelowego i obozu. Zazwyczaj był to jednak tylko maszt,
         niższy lub wyższy, zależnie od tego, co sie dostało od leśniczego, czy gospodarza.
Przeżycie pełnej doby
         w lesie jako nieuchwytny "duch puszczy", było jedno z trzech prób, które musiał przetrwać kandydat do
         Trzech Piór - "sprawności" harcerskiej, o najwiekszym chyba wówczas dla nas znaczeniu. Przegoniono
         wszystkich po głównych leśnych ścieżkach i drogach wokół obozu. Dzieciarnia poszła spać, natomiast
         kilku kadrowiczów tropicieli postanowiło poszukać "piórowców" na serio. Próbę zaliczało trzech harcerzy.
         Jeden wpadł na samym początku przy próbie milczenia. Wszystko szło dobrze dopóki nie rozwarł dzioba 
          przy odśpiewaniu hymnu na apelu porannym. Zostało dwóch. Próba całodziennego postu, która
          teoretycznie dopuszczała pożywianie się owocami lasu też nie była łatwa. Tym bardziej że dla
          pogłebienia tortur, koledzy oczywiście zachwalali i podsuwali pod nos różne dobre rzeczy. Opowiadania
          po zakonczonej próbie o swoich przygodach i wyczynach, odwadze i sprycie przypominały z pewnością
          przechwałki i tance ludożerców. Brakowało tylko bębnów i grzechotek. Tak wydawałoby sie krótko,
          zaledwie miesiąc spedzony na obozie harcerskim, a ładunek wrażeń, doświadczeń, wiedzy na całe życie.
[1]

 

                                                                            Rozdział 3.2           

                                                                         Z kronik szkolnych

     À

          W pierwszych latach po wojnie (1945 - 1949) powstało w szkole Towarzystwo Śpiewacze i Teatralne,
          a w nastepnych latach działalność rozpoczęły koła zainteresowań: fotograficzne, historyczne,
          filatelistyczne, sportowe i szachowe.

     À

          W roku szkolnym 1964/1965 działało w szkole Kolo Odbudowy Stolicy i Kraju.
         
Zostało ono uznane za jedno z najlepszych w Polsce (III miejsce), uczniowie otrzymali nagrodę
          pieniężną  oraz radioodbiornik „Romans".

    À

          W 1966 r. Inspektorat Oświaty przekazał szkole fundusze na remont budynku. Odnowiono
          kancelarie i biblioteke, założono lampy w klasach, przebudowano pracownię prac ręcznych
          i zamurowano wejście od podwórza do pracowni. Przypuszczamy, że w roku 1945 mieściło się w tym
          miejscu mieszkanie służbowe. Główne wejście do szkoły zaopatrzono w nowe drzwi, a w holu
          zbudowano szklaną ścianę, która istnieje do dziś.

 À

          W roku szkolnym 1967/1968 powstaje w szkole gabinet fizyko - chemiczny. Był wyposażony w liczne
          pomoce dydaktyczne, które służyły uczniom do wykonywania doświadczeń.

 À

          12 kwietnia 1968 roku szkoła otrzymała imię Jurija Gagarina. W tym dniu, co roku, obchodzimy w szkole
          Święto Patrona. Uczniowie przygotowują uroczystą akademię, biorą udział w konkursach wiedzy
          o patronie i kosmosie. W 1988 roku uczestniczyliśmy w zlocie szkół imienia kosmonautów
          radzieckich w Koszalinie.

À

          W 1969 r. nauczyciel naszej szkoły, zastępca kierownika Karol Szczurek został radnym miasta.
          Był harcmistrzem, działaczem społecznym i lubianym przez młodzież wychowawcą

À

          19 kwietnia 1970 roku szkoła otrzymała sztandar ufundowany przez przedstawicieli Komitetu
          Rodzicielskiego i Komitetu Opiekunczego. W tym roku powstał hymn szkoły, którego słowa ułożył
          aktor Teatru Nowego - Andrzej Iwinski, natomiast muzykę skomponowała nauczycielka muzyki
          Halina Szymura.

À

          W roku 1970, po dwudziestu latach pracy w naszej szkole, odszedł na emeryturę kierownik
          Zenon Różankowski. Stanowisko kierownicze objęła Maria Boczar.

 

À

          W 1977 roku otwarto w szkole pierwszy oddział przedszkolny. Do zerówki przyjęto 34 sześciolatków.
          Zajecia odbywały się 4 razy w tygodniu.

À

          35 rocznicę otwarcia polskiej szkoły obchodzono w 1980 roku. Jubileusz ten przypadł jednocześnie 
           
w 12 rocznicę nadania szkole imienia Jurija Gagarina oraz 10 rocznicę otrzymania sztandaru.

À

          Stan wojenny ogłoszony 13 grudnia, tak jak we wszystkich szkołach całego kraju, był dla uczniów
          czasem przymusowych ferii. Dla bezpieczenstwa i ochrony mienia, w szkole wprowadzono
          całodobowe dyżury. Nauczyciele dyżurowali po 6 godzin. Pedagodzy zapewnili uczniom opiekę,
          zorganizowali również zabawę karnawałową, prowadzili gry i zabawy w świetlicy szkolnej.
          W soboty odbywały sie zbiórki harcerskie. W związku z trudną sytuacją w kraju, dzieci z Ukrainy
          przysłały do naszej szkoły maskotki i słodycze. Była to miła niespodzianka dla naszych uczniów.

À

          W roku szkolnym 1982/1983 siedmiu harcerzy z naszej szkoły wyjechało na letni obóz do NRD.

À

          W roku szkolnym 1984/1985 zorganizowano  wystawę przedstawiającą dzieje szkolnictwa w Zabrzu.
          Wśród 19 najstarszych kronik zgromadzonych na wystawie, wyróżniono najciekawsze :
          SP nr 35, SP nr 4, SP nr 21. Kronika naszej szkoły licząca wtedy 30 lat była jedną z najlepszych.

À

          Po raz pierwszy w roku 1985 zorganizowano w  szkole kolonie rehabilitacyjne. W dniach od 7 do
          26 kwietnia wyjechało do Jaworza 60 dzieci.

À

          W 1986 roku powstal zespół taneczny pod kierownictwem nauczycielki Marii Pełki. Zespół preferował
          tańce ludowe. Wielokrotnie wystepował poza murami szkoły.

À

          W 1987 roku powstaje w szkole zespół muzyczny „Violinki". Opiekunką zespołu była nauczycielka
          muzyki Henryka Kazuch.

À

          W roku szkolnym 1990/1991 uczennice  najstarszej klasy pod opieką nauczycielki języka polskiego,
          Anny Soleckiej - Baci,  wydają pierwszą szkolną gazetkę „Żaczek". Redaktorki czasopisma
          J. Wnek i A. Chea opisywały najciekawsze wydarzenia szkolne, zamieszczały wywiady
          przeprowadzone z nauczycielami oraz ogłoszenia.

À

          W 1992 roku wystawiono w szkole musical pt. „Poszukiwanie Mr Baja", który zorganizowano 
          w ramach charytatywnej akcji „Dzieci - Dzieciom". Dochód z imprezy został przeznaczony na fundusz
          pomocy dzieciom niepełnosprawnym.

À

          W 1993 roku uczniowie naszej szkoły przyłączyli się do obchodów 750 - lecia istnienia dzielnicy
          Biskupice. W kolorowych, ciekawych strojach przemaszerowali ulicami dzielnicy, tworząc wesoły
          korowód przebieranców.

À

          Po raz pierwszy w roku 1994 w szkole zagrała Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy.
          Zebraliśmy 810 zł. Otrzymaliśmy pisemne podziekowanie od Jurka Owsiaka.

À

          W 1999 roku ostatnia klasa 8 opuszcza szkołę. Od nastepnego roku szkoły podstawowe będą liczyły
          tylko 6 klas.

À

          W 1999 roku firma Glaixo Wellcome wydała kalendarz wzbogacony pracami plastycznymi naszej
          uczennicy, Katarzyny Glonek. Uczennica w nagrodę otrzymała rower górski.

À

           W 2002 roku po raz pierwszy w szkole zorganizowano „Festyn Rodzinny" - Święto dzieci i rodziców.
           Z tej okazji odbył się zjazd byłych absolwentów, którzy opuścili szkolne mury 40 lat temu.
           Spotkanie rozpoczęto uroczystą mszą w kościele św. Jana Chrzciciela, następnie byli absolwenci
           zwiedzili szkołę. Spotkanie zakończono uroczystym obiadem w restauracji „Beskid".

À

           Od 2001 roku uczniowie naszej szkoły przestali nosić tarcze szkolne. W tym bowiem roku
           wprowadzono  logo szkoły, które zaprojektował uczeń Dawid Borkowski.

                                                     

À

           W 2002 roku wprowadzono obowiązkowy sprawdzian po szóstej klasie.

À

           17 lutego 2003 roku otwarto w szkole pracownię komputerową.

À

           Od października 2003 roku do chwili obecnej ukazuje sie w szkole gazetka dla rodziców
           "Nasza Szkoła". Gazetkę zaprojektowała Elżbieta Junik - wicedyrektor szkoły.

À

            Od 2006 roku działa strona internetowa szkoły (http://sp21zabrze.dynalias.com/), której administratorem
            i pomysłodawcą jest dyrektor szkoły Jan Pająk.

À

            W 2006 roku otwarto przy bibliotece szkolnej Centrum Multimedialne. Projekt zostal sfinansowany
            z funduszy unijnych.

À

           Od 2005 roku szkoła współpracuje z Fundacją „Mleko dla szkół, mleko dla zdrowia". Od roku 2007
           wszystkie dzieci w szkole otrzymują codziennie bezpłatne mleko białe.

À

           W 2007 roku wprowadzono w szkołach podstawowych i gimnazjach obowiązkowe mundurki szkolne.

À  À  À

Rozdział  4

Działalność Szkoły współcześnie

Szkoła Podstawowa Nr 21 od roku 1999 jest szkołą sześcioklasową z oddziałem przedszkolnym
         („zerówką"). W klasach 1 - 3 odbywa sie nauczanie zintegrowane, natomiast w klasach 4 - 6,
         nauczanie przedmiotowe wraz ze ścieżkami miedzyprzedmiotowymi
         (Wychowanie do życia w Społeczenstwie, Edukacja Prozdrowotna, Edukacja Czytelnicza i Medialna,
          Edukacja Ekologiczna
). Obecnie w szkole działa  18 oddziałów.

         Od roku 2001 dyrektorem szkoły jest mgr Jan Pająk, natomiast wicedyrektorem jest 
         p. mgr Elżbieta Junik. Kadra pedagogiczna liczy 37 nauczycieli. Do szkoły uczęszcza 407 uczniów.
         Personel techniczny składa sie z 6 osób ( woźna, konserwator oraz 4 panie z obsługi).
         Sekretariat prowadzi sekretarz - Anna Paczkowska, a ksiegowość -  Teresa Jazurek. 
         W szkole działa Rada Rodziców.

            Najważniejszymi dokumentami w szkole są: Statut Szkoły, Wewnątrzszkolny System Oceniania, Program
         Wychowawczy i Program Profilaktyczny, 5 - letni Program Rozwoju Szkoły oraz Roczny Plan Pracy
         Szkoły, programy przedmiotowe.
Proces dydaktyczno - wychowawczy wzbogacamy programami
         własnymi i autorskimi opracowanymi przez nauczycieli naszej szkoły.

                                                            Działalność świetlicy szkolnej

         Jednym z ważniejszych ogniw w procesie opiekunczo - wychowawczym szkoły jest praca
         świetlicy szkolnej.
         Od roku 2002 świetlica zajmuje 2 nowe pomieszczenia. Wychowawczynią świetlicy jest
         p. mgr Bogumiła Werner. Sale wyposażone są w telewizor, wideo, DVD, radiomagnetofon, komputery,
         sprzęt sportowy, stół piłkarski oraz liczne gry planszowe i stolikowe. Dzieci uczeszczające do świetlicy
         biorą udział w całorocznym konkursie „Złoty świetlik".

                                                          Działalność biblioteki szkolnej

         Biblioteka szkolna rozpoczęła działalność 1 maja 1946 roku. W tym dniu o godz. 1600 odbyła sie 
         uroczystość poświecenia i otwarcia pierwszej w Biskupicach biblioteki szkolnej. Pierwszym bibliotekarzem
         była Stanisława Krykowa. Od 1987 roku bibliotekę szkolną prowadzi mgr Halina Jeziorska.

         Pierwszy wpis do ksiegi inwentarza dokonano 5 stycznia 1946 roku. Obecnie biblioteka posiada ponad
         6 tysiecy książek. Od 2006 roku przy bibliotece szkolnej działa Centrum Multimedialne.
         Uczniowie klas 1 - 6 uczestniczą w całorocznym konkursie czytelnictwa. Od kilku lat uroczyście
         obchodzimy Miedzynarodowe Święto Bibliotek Szkolnych.

D                                                         Działalność organizacji szkolnych

         W szkole działają:

        LOP -  której opiekunką od wielu lat jest nauczycielka przyrody mgr Anna Hasterok. 
    Organizacja skupia szóstoklasistów. Zajmują sie organizowaniem pomocy rzeczowej dla
    Schroniska Zwierząt, dokarmianiem ptaków,  biorą udział w akcjach  ekologicznych.

        PCK -  opiekunkami tej organizacji są mgr Anna Radomska i mgr Beata Rumniak. Organizacja jest
    zarejestrowana w zabrzanskim oddziale PCK. Liczy 24  członków. Uczniowie w ramach zajęć włączają
    sie do akcji charytatywnych i współpracują z Fundacjami. Spotkania członków odbywają
    sie 2 razy w miesiącu.

         SU -   Samorząd Uczniowski skupia uczniów klas 4 - 6. Od wielu lat opiekunką Samorządu jest
    mgr inż. Krystyna Wołoszyn. Uczniowie angażują sie w codzienne życie szkoły,
    organizują szkolne dyskoteki, włączają się do akcji charytatywnych.

        MSU -  Mały Samorząd Uczniowski działa od 2005 roku. Skupia w swoich działaniach wszystkich uczniów
    z klas 1 - 3. Prowadzony jest przez mgr Haline Jeziorską i mgr Bogumiłę Werner. Ta organizacja 
    szkolna wspiera działania wychowawcze, obywatelskie i patriotyczne realizowane przez
    wychowawców klas. Organizuje takie akcje jak: powitanie pierwszoklasistów, Dzień Zwierząt,
    Świeto Pluszowego Misia, Dzien Samorządności oraz Bal Trzecioklasistów.

        MKUS „Olimpus" 
    Uczniowski Klub Sportowy „Olimpus" został utworzony w roku szkolnym 2002/2003 przy
    SP Nr 21 i Gimnazjum Nr 20
. Podstawowym celem tego klubu jest kształtowanie
    osobowości uczniów, zachecenie do czynnego uczestnictwa w kulturze  fizycznej, dbanie o własny
    rozwój, a także zdobywanie umiejetności łączenia sportu z nauki. W klubie działają następujące 
    sekcje sportowe:

         1. sekcja piłki recznej

         2. sekcja koszykówki

         3. sekcja piłki nożnej

         4. sekcja siatkówki

W bieżącym roku szkolnym MUKS zrzesza około 60 - ro dzieci, które biorą udział
w sportowych zajeciach pozalekcyjnych. Odbywają się one dwa razy w tygodniu dla każdej grupy.

        W szkole działają również koła zainteresowań wspierające wszechstronny rozwój uczniów.
        Niektóre z nich prowadzone są  społecznie przez nauczycieli naszej szkoły:

        - koło teatralne (opiekun mgr Beata Lubinska),
        - koło plastyczne (opiekun mgr Urszula Skorzycka),
        -
koło recytatorskie (opiekun mgr Aneta Wieronska),
        -
koło matematyczne (opiekunowie: mgr Anna Radomska i mgr Krystyna Wołoszyn),
        -
koło muzyczne (opiekunowie: mgr Jan Pająk i mgr Ewa Szmyt- Sedłak),
        -
koło informatyczne (opiekun mgr  Rafał Krzeminski). 

                                                                                 Konkursy

       
Uczniowie naszej szkoły chetnie biorą udział we wszystkich organizowanych konkursach.
        Od wielu lat uczestniczymy w miedzynarodowym konkursie matematycznym „Kangur" oraz
        ogólnopolskim konkursie „Oxford". Odnosimy duże sukcesy w miejskich konkursach 
        interdyscyplinarnych, ortograficznych, plastycznych, sportowych, szachowych, religijnych
        i muzycznych. Uczniowie mogą również sprawdzić swoje umiejetności w konkursach  szkolnych takich jak:
        mistrz kaligrafii i mistrz ortografii. Wielkim sukcesem dla naszej szkoły było zajecie pierwszego
        miejsca w ogólnopolskim konkursie firmy „Gaspol".

                                                                            Tradycje szkoły

•Ø      Świeto Patrona Szkoły - 12 kwietnia;

•Ø      Kroniki Szkolne - od 1945 r. do chwili obecnej;

•Ø      Symbole Szkoły - sztandar, hymn, logo, ceremoniał uroczystości szkolnych;

•Ø      „Festyn Rodzinny";

•Ø      Zielone Lekcje, Zimowisko;

•Ø      Kiermasz Ozdób Bożonarodzeniowych i Wielkanocnych;

•Ø      Gazetka dla Rodziców - Nasza Szkoła,

•Ø      Organizacje Szkolne - LOP, PCK, MKUS, SU, MSU;

•Ø      Działalność Zespolów Przedmiotowych - Humanistyczny, Matematyczno - Przyrodniczy,
   Nauczania Zintegrowanego, Wychowawczy, Sportowy.


                                                                         Szkoła w środowisku

           Społeczność szkolna jest zaangażowana w realizacje zadań szkoły w środowisku. SP Nr 21 współdziała
        z innymi szkołami i placówkami. W ramach współpracy ze strażą miejską i policją prowadzone są
        w szkole prelekcje na temat bezpieczenstwa w drodze do i ze szkoły. W ramach współpracy z lokalnym
        ośrodkiem zdrowia prowadzona jest profilaktyka zdrowotna. Szkoła współpracuje również ze stacją Caritas
        przy parafii św. Jana Chrzciciela, organizując dożywianie dzieci z ubogich rodzin. Również współpraca
        z MOPR dotyczy organizacji żywienia dzieci objetych pomocą ośrodka oraz przygotowania paczek
        z okazji Mikołaja. Szkoła współdziała również z ZSS Nr 40 organizując cyklicznie pod koniec maja festyn
        dla dzieci i rodziców, tzw. „Świeto Rodziny". Dla przyszłych pierwszoklasistów szkoła organizuje dni
        otwarte zapraszając dzieci z Przedszkola Nr 3. Dla Koła Emerytów organizuje okolicznościowe akademie 
        z okazji Dnia Babci i Dziadka, Dnia Matki, Jasełka. Od wielu lat szkoła jest organizatorem miejskiego 
        konkursu ozdób bożonarodzeniowych, a w okresie świąt kiermaszu ozdób świątecznych wykonanych
        przez nauczycieli, rodziców i uczniów. Kiermasz prac połączony jest z licytacją. Zebrane pieniądze
        są przeznaczane na  realizacje celów szkoły. Szkoła organizuje również miejski konkurs
        matematyczno - przyrodniczy pt.„Matematyka jest wszędzie", cieszący się wielkim zainteresowaniem.


           Kontakt ze środowiskiem zapewnia także wydawana od roku 2003 gazetka dla rodziców Nasza Szkoła
       
oraz strona internetowa szkoły sp21zabrze.edu.pl  - której pomysłodawcą i administratorem jest dyrektor
        szkoły Jan Pająk. Na stronie zamieszczane są
        różnorodne informacje dotyczące życia szkoły, klas, wychowawców, organizacji pracy i historii szkoły.

           Od wielu lat szkoła wspiera lokalne i ogólnopolskie akcje charytatywne takie jak: Sprzątanie świata,
        Góra Grosza, Dni Ziemi, WOŚP, zbiórka zabawek dla dzieci z Domu Dziecka, pomoc finansowa 
        i rzeczowa na rzecz biskupieckiego schroniska dla zwierząt. Działania Szkoły Podstawowej Nr 21 
      
  w Zabrzu świadczą o tym, iż jest szkoła otwarta na potrzeby środowiska, w którym funkcjonuje.

 

Podsumowanie

  Monografia Szkoły Podstawowej Nr 21  w Zabrzu jest pierwszym dokumentem, scala rozproszone
           informacje na temat historii obiektu i działalności placówki. Pomysł opracowania monografii nasunął
           się kilka lat temu. Wyniknął bowiem z potrzeby posiadania kompletnych wiadomości dotyczących
           historii szkoły, które można przekazać zainteresowanym odbiorcom. Prace nad dokumentem
           zostały rozpoczęte w październiku 2007 roku. Najważniejszymi źródłami informacji były kroniki oraz
           dokumenty z archiwum szkoły. Istotną sprawą okazało sie ustalenie daty wybudowani obiektu oraz
           określenie jego przeznaczenia.
           W wyniku szczegółowych poszukiwan udało  sie odnaleźć artykuły zamieszczone na internetowych
           stronach Zabrza, które zawierają wiele cennych informacji o rozwoju szkolnictwa w naszej dzielnicy. 
           Rozdział omawiający rozwój szkolnictwa w Biskupicach może stanowić dla wielu uczniów i rodziców
           historyczną ciekawostkę. Według odnalezionych przez nas informacji budynek szkoły został oddany do
           użytku w 1912 roku. Obecnie obiekt ma 97 lat. Od początku istnienia był obiektem szkolnym,
           w którym prowadzono nauczanie aż do dnia dzisiejszego. Powojenna działalność oświatowa szkoły
           została opisana przez pierwszego kierownika Antoniego Grajpla. Jest to postać szczególna dla naszej 
           szkoły, jego poświecenie i zaangażowanie w tworzenie polskiej szkoły opisujemy w aneksie dołączonym
           do monografii. Warto również wspomnieć, że udało nam sie nawiązać kontakt z dwoma byłymi uczniami
           naszej szkoły. Dzieki wspomnieniom jednego z uczniów z lat 50 - tych wzbogaciłyśmy rozdział
           dotyczący ruchu harcerskiego w naszej placówce. Od byłej uczennicy otrzymałyśmy zdjęcia 
          
z uroczystej chwili  nadania szkole imienia Jurija Gagarina. Za otrzymane materiały serdecznie
          
dziekujemy. 
           Obecnie Szkoła Podstawowa Nr 21 w Zabrzu jest szkołą sześcioklasową z oddziałem przedszkolnym.
           Jej współczesną działalność opisujemy  rozdziale ostatnim - czwartym.

           Opracowanie monografii szkoły pozwoliło uporządkować wiele faktów dotyczących historii placówki i jej
           działalności. Głównym celem powstania tego dokumentu była jego praktyczna użyteczność
           w codziennej pracy szkoły. Kolejne rozdziały dopiszą przyszłe pokolenia. Myślimy, że dalsze prace nad 
           monografią przyniosą im tyle zadowolenia i satysfakcji, co nam.


                                                                                 Bibliografia

        1.     Dubiel P., Dzieje polskości miasta Zabrza, Zabrze 1949.
        2.   
Grajpel A., Biskupice w pierwszych miesiącach po wyzwoleniu, Kroniki Miasta Zabrza, 1969/1970.
        3.    
Grajpel A., Z dziejów tajnej oświaty polskiej w Zabrzu, Kroniki Miasta Zabrza,1976.
        4.   
Kolin K., Wspomnienia : harcerstwo, elektroniczny tekst: http://www.zabrze.aplus.pl/.
        5.    
Kroniki Szkoły Podstawowej Nr 21 w Zabrzu :lata 1945-2007.
        6.   
Lawicki W., Oświata, Zabrze: zarys rozwoju miasta, Katowice 1967.
        7.   
Musio3 T., Szkolnictwo polskie rejencji opolskiej, Katowice, 1964.
        8.   
Narewska B., Szkolnictwo elementarne w Zabrzu w latach 1764-1922, Kroniki Miasta Zabrza, 1972.
        9.    
Pienkowska J., Kobiety w walce o polskość śląska, Kroniki Miasta Zabrza, 1970.
        10.  
Protokolarze Rady Pedagogicznej 1945-50.
        11. 
Rybak R., Historia Biskupic, elektroniczny tekst pracy magisterskiej: http://www.biskupice.zabrze.pl/
        12.  Szczech B., Ilustrowana kronika Biskupic, Zabrze,1993.
        13. 
Szubertowska A., Związek Harcerstwa Polskiego w Zabrzu w latach 1945 -1973, Kroniki Miasta
               Zabrza,1973.
        14. 
Wspomnienia nauczycieli śląskich, pod red. K. Popiołka, Katowice  1970.

                                                                              Aneks 1    

Antoni Grajpel

                                                         Kierownik szkoły w latach od 1945 do 1950 r.

        Urodził sie 14 grudnia 1904 r. w Lagiszy, powiat Będzin, województwo kieleckie. W czasie wojny pracował
        jako górnik w kopalni. Był nauczycielem, po wyzwoleniu otrzymał propozycje pracy w zabrzańskiej
        oświacie.
        Do Zabrza przybył 4 kwietnia 1945 roku i objął kierownictwo Szkoły Ogólnokształcącej Stopnia
        Podstawowego Nr 21 w Biskupicach. Był jedynym nauczycielem w szkole, który podjął trud tworzenia
        pierwszej polskiej szkoły po wojnie. Obowiązki kierownika szkoły pełnił do roku 1950. W tym roku został
        przeniesiony do Szkoły Ćwiczen przy Liceum Pedagogicznym w Zabrzu. Tam objął stanowisko kierownika
        i równocześnie zastepcy dyrektora liceum. Był współtwórcą polskich nazw zabrzanskich ulic i sekretarzem
        ZNP.

 

                                                                              Aneks 2

Zenon Różankowski

                                                         Kierownik szkoły w latach od 1950 - 1970r.

        Urodził sie 4 sierpnia 1910 roku w Zatorze. Uzyskał wykształcenie pedagogiczne kończąc Seminarium
        Nauczycielskie w Czartkowie. W 1951 roku ukonczył wyższe kursy nauczycielskie w Gliwicach,
        specjalność:jżzyk rosyjski i geografia. W zawodzie nauczycielskim rozpoczął pracę we Lwowie w 1936 r. 
        W czasie okupacji pracował jako robotnik w Czartkowie. Po wyzwoleniu rozpoczął pracę nauczycielską
        w Szkole Podstawowej Nr 22 w Zabrzu, gdzie nauczał muzyki i wychowania fizycznego.

        1 września 1946 roku przeniósł się do Szkoły Podstawowej Nr 21. Wraz z kierownikiem szkoły
        A. Grajplem organizował kursy repolonizacyjne dla mieszkanców dzielnicy. Jako kierownik szkoły 
        cieszył sie dużym autorytetem wśród nauczycieli, rodziców i uczniów. Był dobrym
        organizatorem, pedagogiem i metodykiem. Pełnił wiele funkcji społecznych: instruktor ZNP,
        członek TPPR, kierownik Ośrodka metodycznego języka rosyjskiego w Zabrzu. Chetnie dzielił się swoją
        wiedzą i doświadczeniem z młodymi nauczycielami. Został doceniony licznymi nagrodami. 
        Otrzymał m.in.: medal Dziesięciolecia Polski Ludowej (1955 r.), Srebrny Krzyż Zasługi (1955r.),
        Złoty Krzyż Zasługi (1964r.), Złota Odznaka Zasłużonego Rozwoju Województwa Katowickiego (1965r.).
        Był wzorowym kierownikiem szkoły, dbał o wygląd budynku i jego stałą konserwację.


                                                                       Aneks 3

Wykaz nauczycieli pracujących w szkole od roku 1945:

         1.     Adamek B.
         2.     Adamska M.
         3.     Andrys Elżbieta
         4.     Baranska W.
         5.     Bardosz Henryk
         6.     Białas
         7.     Biało Dorota
         8.     Bien Stanisława
         9.     Biernat - Wąż Beata
         10.    Boba Zofia 
         11.    Boczar Maria 
         12.    Boczek Joanna 
         13.    Botte Marta
         14.    Borzecka M.
         15.    Bryła Zofia
         16.    Brzeska Julia
         17.    Brzezina Roman 
         18.    Budzinska Joanna 
         19.    Buła Danuta
         20.    Burda Barbara
         21.    Cich Bożena
         22.    Cich Helena
         23.    Cudok Anna
         24.    Cyprys Aurelia
         25.    Czajkowski Bartosz
         26.    Czechowska Zofia
         27.    Dzionsko Wiktor
         29.    Fedorowicz Bronisława
         30.    Feodorów. Małgorzata
         31.    Fijałkowska  Barbara
         32.    Frydrych Alina
         33.    Godawa Kinga
         34.    Grajpel Antoni
         35.    Grygierowska Irena 
         36.    Grzesiczek Adam
         37.    Gwóźdź Lucja 
         38     Hasterok Anna 
         39.    Hebda A.
         40.    Harmanza Piotr 
         41.    Igielska (Werner) Bogumiła
         42.    I
miolczyk - Profus Aleksandra 
         43.    Irlik Danuta
         44.    Januszowa Maria
         45.    Jaskuła Zofia
         46.    Jaśko Maria
         47.    Jaworski Antoni
         48.    Jeziorska Halina 
         49.    Jokiel Antoni
         50.    Junik Elżbieta
         51.    Kalembkiewicz Gra?yna
         52.    Kazuch Henryka
         53.    Kazimierz Antonina
         54.    Klukas Henryk
         55.    Kobryn Anna
         56.    Kohsytorz G.
         57.    Konieczna Anna
         58.    Konieczny Kazimierz
         59.    Konieczny Lilianna
         60.    Kordasiewicz
         61.    Kowalska Joanna 
         62.    Koźlicka Eliza
         63.    Kożuchowska Dorota
         64.    Kreciak Janusz
         65.    Krótkiewicz Ewa
         66.    Krykowa Stanisława
         67.    Krzeminski Rafał 
         68.    Kubica Barbara
         69.    Kuchta (Mil) Dorota 
         70.    Kuduk Kazimiera
         71.    Kuratnik Magdalena
         72.    Kurda Maria
         73.    Lech Jolanta 
         74.    Leśniak - Pasek Hanna
         75.    Lis Danuta
         76.    Lubinska Beata 
         77.    Madej Fernanda
         78.    Majderowa Maria 
         79.    Makowska Ewa 
         80.    Markiewicz Hanna
         81.    Marzec E.
         82.    Matura G.
         83.    Meinusch Joanna 
         84.    Micał Andrzej 
         85.    Micał Janusz 
         86.    Michalska Jadwiga 
         87.    Mijas Aleksandra
         88.    Mil Dorota 
         89.    Minas Antonina
 
         90.    Miotła Aleksandra
         91.    Młynek Marzena
         92.    Morawec Grażyna
         93.    Mówinski Krzysztof
         94.    Mroziukowa Eugenia
         95.    Nałecz Teresa
         96.    Nieradka (Nowicka) Barbara
         97.    Nikołajew Zuzanna
         98.    Noras Salomea
         99.    Nowak G. 
         100.    Nowakowski Zbigniew
         101.  Nowinska Iwona 
         102.  Ocetkiewicz Halina
         103.  Olszewska Regina
         104.  Onderkówna Jadwiga
         105.  Pająk Jan 
         106.  Pająk Kamilla
         107.  Pakosiewicz Rafał
         108.  Panek Mirosław
         109.  Pasionek Lucyna
         110.  Paszkiewicz Anna
         111.  Pawełkiewicz Halina
         112.  Pełka Maria
         113.  Pieniążkiewicz Mirosława
         114.  Pietryga Wiesław
         115.  Poloczek Grażyna
         116. 
Połomska Alina
         117.  Połomski Józef
         118.  Półtoranos Wilma
         119.  Przydacz Ewelina 
         120.  Pya Rudolf
         121.  Radomska Anna 
         122.  Ratuszynska Renata
         123.  Reklinska Alicja
         124.  Regorowicz Genowefa
         125.  Rolnik
         126.  Romanowska Barbara
         127.  Różankowski Zenon
         128.  Rumniak Beata 
         129.  Rutkowska Weronika  
         130.  Ryba Marzanna 
         131.  Ryrych Agata 
         132.  Sabasz - Borek Izabela
         133.  Saft T.
         134.  Sawczyn Lesław 
         135.  Skawinska Agnieszka 
         136.  Skolud Gabriela
         137.  Skorzycka Urszula
         138.  Skrzypczak Grazyna
         139.  Skupien
         140.  Sławik Krystyna
         141.  Smogorzewska Barbara
         142.  Smolec Jacek
         143.  Socha Stefania
         144.  Solecka - Bacia Anna 
         145.  Sosnowska K. 
         146.  Sowinska Maria
         147.  Sprawka Marcin
         148.  Stasiak Krystyna
         149.  Stefaniszyn J.
         150.  Stepien Krystyna
         151.  Stlecka Danuta
         152.  Stolecki Konrad
         153.  Strzałkowska El?bieta 
         154.  Strzodka Barbara 
         155.  Stuczynska Halina
         156.  Styż Wanda
         157.  Styrnik J.
         158.  Suchecka Bo?ena
         159.  Sulej Marta
         160.  Sulewska R.
         161.  Szaniec Aleksandra
         162. 
Szczepaniak Barbara 
         163.  Szczepaniak Waldemar
         164.  Szczurek Karol
         165.  Szmyt-Sedłak Ewa
         166.  Szostak Romana
         167.  Szweda Zofia
         168.  Szymanska Alicja
         169.  Szymczakowa Eleonora
         170.  Szymura Halina
         171.  Trela Ewa
         172.  Trybus Jolanta 
         173.  Turek Małgorzata
         174.  Turzańska Zofia
         175.  Tyrol J. 
         176.  Ulewicz Lukasz
         177.  Wachol Zofia
         178.  Walaszczyk T.
         179.  Walaszek Maria 
         180.  Walczyk Jadwiga
         181.  Walkiewicz L.
         182.  Ważna Joanna 
         183.  Wierońska Aneta
         184. 
Więckowa Janina 
         185.  Wilk Marzena
         186.  Wisińska Katarzyna 
         187.  Wojciechowska Ewa
         188.  Wojtas Stanis3awa 
         189.  Wołoszyn Krystyna 
         190.  Wołowska
 
         191.  Wowrzyk A.
         192.  Woźniak Wojciech
         193.  Wójcikiewicz  (Trzaskalik) Anna
         194.  Wrotny Beata
         195.  Wróbel Rafał
         196.  Wycisk Lidia
         197.  Zabicka Helena
         198.  Zając Lidia
         199.  Ziomek Emilia 
         200.  Zygmunt Anna 
         201.  Żołyńska Maria

                    
 Image  

Tak wyglądał budynek szkolny w 1911 roku

 
 Image  Wygląd obecny - 2008
Image   Budynek szkolny w 1950 r.
 Jedna z pierwszych kart Kroniki szkolnej
Przedszkole przy Szkole Nr 21 w Biskupicach (1946 rok)
Pierwsi nauczyciele polskiej szko3y - rok 1950
Podharcmistrz Karol Szczurek z drużynowymi
zastepów harcerskiech
 
  Spotkanie harcerzy z pierwszymi nauczycielami
polskiej szko3y
 
Obóz harcerski w Targanicy w 1958 r.
  Phm Tadeusz Hajduk podczas wspólnego mycia naczyń
Uroczystość nadania szkole imienia
Jurija Gagarina 12.04.1968 r.
 
  Uroczyste nadanie imiena Naszej szkole 
  Oryginalny zapis Hymnu Szkolnego z roku 1970
19 kwietnia 1970 roku szkoła otrzymała sztandar ufundowany
przez
Komitet Rodzicielski i Opiekunczy 
                                                                                    



 

Logo szkoły, portret J. Gagrina,
Kroniki szkolne
 
Festyn Rodzinny rok szkolny 2004/2005 
  Uroczystość Pasowania na Ucznia
kl. I
 
  Ślubowanie uczniów kl. VI - zakończenie szkoły
Przekazanie sztandaru uczniom
klas V

świetlica szkolna 



 
Biblioteka szkolna

Uczniowie szkoły w mundurkach
  Drużyna piłki nożnej - MUKS "Olimpus"
Miejski konkurs "Matematyka jest wszędzie"
organizowany w Naszej szkole
 
następny artykuł »