Szkoła Podstawowa nr 21 im Jurija Gagarina w Zabrzu

 
Start arrow Historia arrow Monografia szko?y
Monografia szko?y Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu

       Monografia
          Szko?y Podstawowej Podstawowej Nr 21
im. Jurija Gagarina w Zabrzu

 

 

Image

 

Zabrze  2008

Wstep

 

           Monografia Szko?y Podstawowej Nr 21 w Zabrzu ukazuje zarówno historie samego obiektu
        jak i dzia?alno?? dydaktyczno - wychowawcz? od roku 1945 do czasu wspó?czesnego.
        G?ównym celem napisania niniejszej pracy by?a potrzeba uporz?dkowania wiedzy na temat
        szko?y oraz mo?liwo?? wykorzystania w praktyce zebranych informacji.
        Zebranie i uporz?dkowanie historycznych faktów z pewno?ci? u?atwi zainteresowanym odbiorcom
        poznanie bogatej a zarazem ciekawej historii szko?y. Dokument ten bedzie mo?na wykorzysta?
        na zajeciach dydaktycznych, przy realizacji projektów pedagogicznych oraz w dniu ?wieta patrona szko?y.

          Pisz?c monografi? korzysta?y?my z dokumentów przechowywanych w archiwum szko?y, 
        tj.: protokolarzy zebra? Rady Pedagogicznej oraz akt osobowych nauczycieli.
        Doskona?ym ?ród?em wiedzy o samym obiekcie, jak i dzia?alno?ci placówki okaza?y sie kroniki szkolne. 
        Starannie prowadzone od roku 1945 do dnia dzisiejszego stanowi? bogaty zbiór danych.
        Dodatkowymi ?ród?ami wiedzy by?y artyku?y zawarte w materia?ach pi?mienniczych oraz na stronach  
        internetowych.

        Monografia Szko?y Podstawowej Nr 21 w Zabrzu sk?ada sie z  czterech g?ównych rozdzia?ów
          poprzedzonych wst?pem.
        Rozdzia? pierwszy stanowi t?o historyczne rozwoju szkolnictwa w dzielnicy Zabrza – Biskupicach.
        W rozdziale drugim omawiamy histori? samego obiektu, który zosta? oddany do u?ytku szkolnego w roku
        1912 i s?u?y? wielu pokoleniom do dzi?. Trudne pocz?tki organizowania polskiej szko?y po odzyskaniu
        niepodleg?o?ci prezentuje rozdzia?  trzeci, natomiast rozdzia? ostatni – czwarty - ukazuje dzia?alno?? szko?y
        wspó?cze?nie.
        Ca?o?? zamyka bibliografia, podsumowanie i aneksy zawieraj?ce informacje dotycz?ce kierownictwa i kadry
        pedagogicznej szko?y oraz najwa?niejsze dane o szkole. 


                                     
Autorki: Halina Jeziorska – nauczyciel bibliotekarz Bogumi?a Werner – wychowawca ?wietlicy


 

Rozdzia? 1

 

                                              
             Rozwój szkó? w Biskupicach - rys  historyczny          

            Biskupicka szko?a by?a pierwotnie szko?? parafialn?. Podlega?a jej m?odzie? ca?ej parafii, a wiec 
         nie tylko z Biskupic, ale równie? z Rudy i Zaborza. Budynek, w którym nauczano by? identyczny
         z domem organisty. Ksi?dz Wroblitius w 1748 roku opisa? go jako „mizerny domeczek szkolny”. 
         Tak?e w sprawozdaniu wizytacyjnym z 1784 roku zosta? on nazwany „n?dznym domem”. 
         Jeszcze w 1802 roku stary budynek szkolny u?ywany by? jednocze?nie jako pokój mieszkalny
         i pomieszczenie do nauczania. By? on zaniedbany do tego stopnia, ?e prac renowacyjnych nie da?o
         sie ju? przeprowadzi? i budynek grozi? zawaleniem. Jednak mimo tego wszystkiego s?u?y? on
         mieszka?com Biskupic przez d?ugi okres, bo a? do roku 1804, kiedy to wybudowano now? szko??.
         Mie?ci? sie w niej pokój lekcyjny dla dzieci, pokoik dla nauczyciela, pokój mieszkalny oraz
         dwa ma?e pomieszczenia gospodarcze. Budynek ten chwalony by? w sprawozdaniu wizytacyjnym
         z 1815 roku. Uczy?o sie w nim 196 dzieci, w tym: 79 z Biskupic, 67 z Rudy i 50 z Zaborza.
         Jednak w 1824 roku wraz ze wzrostem liczby dzieci zacz?to my?le? o jego rozbudowie, lub postawieniu
         nowego budynku. Wizytuj?cy w tym roku biskupick? szko?? inspektor szkolny zauwa?y?, ?e du?o dzieci
         nie umie pisa? i czyta? oraz, ?e brakuje krzese? i ?awek. Nacisk w?adz rejencji opolskiej spowodowa?
         wybudowanie w 1825 roku nowej szko?y. Mia?a ona dwie sale lekcyjne oraz pokoje mieszkalne dla
         nauczyciela i jego pomocnika. W 1829 roku uczeszcza?o do niej 176 dzieci. Nied?ugo potem okaza?o si?,
         ?e nowa szko?a równie? nie jest w stanie pomie?ci? wzrastaj?cej liczby uczniów. W tym to bowiem czasie
         za spraw? rozwoju przemys?u, nastepowa? gwa?towny rozwój Rudy. Liczba uczniów wzros?a tam
         trzykrotnie.
         Z tego te? powodu, rz?d w Opolu wyda? nakaz budowy nowej szko?y w Rudzie, która zosta?a oddana do
         u?ytku w 1843 roku. 

           W drugiej po?owie XIX wieku, w wyniku rozwoju przemys?u, liczba mieszka?ców zacz??a stale rosn??.
         W 1860 roku do szko?y w Biskupicach uczeszcza?o 370 dzieci z Biskupic i Zaborza. Budynek szkolny
         znowu mia? k?opoty z pomieszczeniem tak du?ej liczby uczniów. Tak du?a liczba dzieci uczy?a si?
         w dwóch salach, a uczona by?a tylko przez dwóch nauczycieli. Sytuacja poprawi?a sie na krótko,
         kiedy w 1862 roku gmina Zaborze wybudowa?a swoj? szko??, ale ju? w 1866 roku liczba uczniów
         wynosi?a 288 dzieci. Nie pomog?o te? wybudowanie przez hrabiego von Ballestrem w 1867 roku,
         prowadzonej przez siostry zakonne szko?y dla dziewcz?t, poniewa? juz w 1869 roku liczba biskupickich
         dzieci uczeszczaj?cych do starej szko?y wzros?a do trzystu siedmiu. W wyniku tej sytuacji postanowiono
         wybudowa? now? szko??, któr? usytuowano obok ko?cio?a, na miejscu dzisiejszego ratusza. Oddano j? do
         u?ytku w 1872 roku. Znajdowa?y sie w niej cztery klasy i trzy pomieszczenia dla nauczycieli.
         W 1874 roku dobudowano jeszcze jedno pomieszczenie lekcyjne. Zacz?to tak?e budowa? now? szko??
         dla dziewcz?t. Zosta?a ona oddana do u?ytku w 1876 roku. Znajdowa?y sie w niej cztery klasy 
         i pomieszczenie dla nauczycieli. Budynek ten znajdowa? sie na dzisiejszej ulicy Chrobrego, blisko
         skrzy?owania z dzisiejsz? ulic? Kossaka. Mimo wybudowania nowych budynków szkolnych, szko?y by?y
         i tak przepe?nione. Brakowa?o równie? nauczycieli. W 1876 roku liczba wszystkich uczniów w Biskupicach
         wynosi?a 700 uczniów. Dalszy wzrost liczby mieszkanców doprowadzi? do rozbudowy szko?y dla ch?opców.
         W 1884 roku rozbudowano j? do dwunastu klas. Liczba uczniów w Biskupicach wzros?a wtedy do tysi?ca
         uczniów. Nie znikn?? jednak problem z brakiem nauczycieli. Na 130 uczniów wypada? jeden nauczyciel.
         Kiedy w 1900 roku zosta? rozbudowany Borsigwerk, przyst?piono do budowy nowej szko?y przy obecnej
         ulicy Bytomskiej. Szko?a ta (obecna Szko?a Podstawowa nr 22) zosta?a otwarta w 1904 roku.
         Sze?? lat pó?niej przyst?piono do budowy w Biskupicach jeszcze jednej szko?y powszechnej.
         Wybudowano j? w pobli?u ko?cio?a, gdzie spe?nia ona swoje przeznaczenie do dzisiaj, jako Szko?a
         Podstawowa nr 21. Kiedy oddawano j? w 1912 roku do u?ytku by?a ona jedn? z najpi?kniejszych
         i najnowocze?niejszych w okolicy. Dynamiczny rozwój przemys?u, który zapocz?tkowa? w po?owie XIX
         wieku w Biskupicach Albert Borsig, spowodowa? ?ci?gni?cie do Biskupic wykwalifikowanych pracowników

            pochodzenia niemieckiego, którzy przybyli tu razem ze swoimi rodzinami. Wielu z nich by?o wyznania
         protestanckiego i nie wszyscy chcieli puszcza? swe dzieci do katolickich szkó?. Na pro?be swych
         protestanckich robotników zarz?d zak?adów Borsiga zezwoli? na utworzenie na Borsigwerku protestanckiej
         szko?y. 3 stycznia 1869 roku, w udostepnionym pomieszczeniu domu noclegowego, rozpocz??y si?
         pierwsze lekcje. Nauczycielem by? Karol Schulz, który uczy? 46 dzieci. Stale rozwijaj?ce sie zak?ady
         Borsiga ?ci?ga?y z g??bi Niemiec do pracy w Biskupicach coraz wiecej rodzin wyznania ewangelickiego.
         Albert Borsig, który zawsze stara? sie dba? o swoich pracowników, wybudowa? dla nich za w?asne 
         pieni?dze kaplic? ewangelick? i szko??. Otwarcie szko?y nast?pi?o 23 pa?dziernika 1870 roku.
         Do szko?y tej oprócz biskupickich dzieci, chodzi?y tak?e ewangelickie dzieci z pobliskich miejscowo?ci.
         W 1896 roku szko?? t? rozszerzono o dwa pomieszczenia lekcyjne i dwa pomieszczenia dla nauczycieli.
         Kiedy w wyniku rozbudowy Borsigwerku w 1900 roku wzros?a liczba uczniów wyznania katolickiego
         i pojawi?y sie problemy z ich umieszczeniem w katolickich szko?ach, zwrócono sie do szko?y ewangelickiej
         o ich przyjecie. Ta odmówi?a, ale cztery lata pó?niej koncern Borsiga wybudowa? na Borsigwerku tak?e
         szko?? katolick?. W 1903 roku zak?ady Borsiga zwolni?y ewangelickie dzieci z wszelkich op?at,
         a tym samym wzi??y utrzymanie szko?y na siebie. Do momentu zagarniecia ?l?ska przez Prusy j?zykiem,
         którego nauczano w biskupickiej szkole by? j?zyk polski, chocia? Biskupice wchodzi?y formalnie w sk?ad
         pa?stwa austriackiego. Kiedy ?l?sk przej??y Prusy, Fryderyk II chc?c wzmocnienia na nowych ziemiach
         zywio? niemiecki wprowadzi? w latach 1763 - 1765 reformy szkolne. Jednym z punktów tych reform by?o
         wprowadzenie obowi?zku szkolnego oraz wprowadzenia do szkó? obowi?zkowej nauki j?zyka
         niemieckiego. Rezultat tej reformy nie odpowiada? jednak w?o?onemu w ni? wysi?kowi. Sytuacja ta nie
         zmienia?a sie przez dziesieciolecia. Wed?ug urz?dowego protoko?u rewizyjnego z 1815 roku tylko jedne
         dziecko ze szko?y w Biskupicach potrafi?o czyta? i pisa? w j?zyku niemieckim. W nast?pnych trzech
         latach sytuacja wed?ug protoko?u rewizyjnego przedstawia?a sie nastepuj?co. 


        
Tabela nr 1: Stan nauczania j. polskiego i niemieckiego w szkole parafialnej w Biskupicach
                                 w latach 1818 - 1840

Rok

Dzieci pisz?ce i czytaj?ce po niemiecku

Dzieci pisz?ce i czytaj?ce po polsku

dobrze

?rednio

s?abo

dobrze

?rednio

s?abo

1818

4

3

-

6

19

-

1819

2

4

-

24

82

-

1820

0

6

-

40

33

-

1825

16

13

3

56

30

15

1827

8

5

6

24

13

15

1829

30

38

-

20

22

-

1831

13

42

44

53

46

-

1833

3

20

45

19

31

14

1835

18

47

-

23

43

-

1837

9

31

72

21

42

80

1839

5

23

30

43

4

-

1840

25

-

-

34

-

-

         ?ród3o: Akta protoko?ów wizytacyjnych w rejencji opolskiej zamieszczone w J. Knossalla, Die kirchen und schulgemeinde 
                     Biskupitz, W: Mitteilungen des Beuthener Geschichts und Museumverenis, R.1925, s. 113

        Dopiero w 1900 roku stan dzieci mówi?cych dobrze i czytaj?cych w jezyku niemieckim przekroczy?
        stan dzieci mówi?cych i czytaj?cych w jezyku polskim. Wed?ug spisu inwentarza z 1832 roku znajdowa?o
        sie w szkole 31 polskich czytanek, 89 polskich katechizmów, 11 polskich ewangelii i 46 polskich
        historii biblijnych. Wy?ej wymienione dane mog? ?wiadczy? zarówno jako walka o j?zyk polski jak
        i równie? ze s?abego zaanga?owania sie w?adz pruskich w proces nauczania w biskupickiej szkole.
        Mo?liwe równie? by?o s?abe umotywowanie finansowe samego nauczyciela.
        Utrzymanie nauczyciela w Biskupicach by?o zapewnione, gdy jego funkcja ??czy?a sie z posad? organisty.
        O jego zarobki troszczy? sie wtedy Ko?ció?. Oprócz dochodów w gotowce nauczyciel mia?
        zapewnione mieszkanie (bez obowi?zku jego utrzymywania), ogród, prawo do drewna z lasów pa?skich,
        pi?? korców zbo?a oraz od ka?dego ch?opa jeden bochenek chleba w ci?gu roku.
        Warto?? miesi?cznych tych dochodów mo?na by?o oszacowa? na 40 - 50 talarów rocznie.
        Od czasów reformy szkolnej Fryderyka II, sytuacja finansowa nauczyciela przedstawia?a sie
        troche lepiej, chocia? niewygodna dla niego forma zap?aty zosta?a zachowana. Przyk?ad z 1802 roku
        pokazuje jak bardzo zarobki nauczyciela by?y uzale?nione od dobrej woli mieszkanców.
        Je?eli odmawiali oni p?atno?ci nauczyciel by? wobec nich bezsilny. Móg? on co prawda wyst?pi?
        na drog? s?dow?, ale jakie mia? on szanse na wygranie procesu z w?a?cicielem ziemskim.
        Takie niedogodno?ci w pracy nauczyciela w znacznym stopniu wp?ywa?y na jego motywacj?
        co do efektywniejszej pracy z dzieami. Brak znacz?cych wyników
 w nauce j?zyka niemieckiego na ?l?sku,
        sk?oni?o rz?d do uregulowania p?acy nauczyciela. Us?ugi w naturze mia?y by? przeliczane na gotówk?.
        Jak ju? wspomnia?em wy?ej do biskupickiej szko?y ucz?szcza?y dzieci z Biskupic, Rudy i Zaborza.
        Myli?by sie jednak ten, który uwa?a?by, ?e szko?a w takich warunkach powinna bya przepe?niona.
        W 1812 roku nawet w dni egzaminacyjne nie pojawi?o sie w szkole ?adne dziecko z Zaborza i Rudy. 
        Powodem tego stanu rzeczy by?a niech?? rodziców do puszczania dzieci do szko?y
        z miejscowo?ci zamiejscowych. Dzieci z Zaborza nie chodzi?y do szko?y w dni kiedy pada? deszcz,
        poniewa? podnosi? si? podobno poziom rzeki Bytomki i droga stwarza?a wtedy niebezpieczenstwo
        dla dzieci.
        W nastepnych latach by?o ju? troch? lepiej, chocia? liczba dzieci niechodz?cych do szko?y wynosi?a
        w 1828 roku oko?o 120 osób. Trzeba wiec rozgraniczy? dzieci objete obowi?zkiem szkolnym,
        a dzieci naprawde uczeszczaj?ce do szko?y. Chc?c temu zaradzi? w 1839 roku miejscowe w?adze
        zacz??y energicznie nalega? na wybudowanie nowej szko?y w Rudzie. Jednak ze wzgl?du na bied?
        i niech?? mieszka?ców, budowa szko?y przesun??a sie o cztery lata. Od tej pory min?? czas systemu
        szkó? parafialnych, a ich miejsce zaj?? system: ka?da gmina równa si? szko?a.[1]              


       [1] Rybak R., Historia Biskupic, elektroniczny tekst pracy magisterskiej: http://www.biskupice.zabrze.pl/

 

                                        Kalendarium rozwoju szkolnictwa w Biskupicach

•·        1654 - ksiegi parafialne wzmiankuj? o istnieniu szko?y parafialnej, w roku 1668 nauczycielem szko?y
parafialnej by? Melchior Musialski;

•·        1804 - budowa szko?y dla dzieci z terenu Biskupic, Rudy, Ku1nicy Rudzkiej i Zaborza;

•·        1820 - budowa nowej szko?y sk?adaj?cej sie z 2 izb lekcyjnych i mieszkania dla nauczyciela,

  • 1825 - wzniesienie nowego budynku katolickiej szko?y ludowej;

•·        1830 - statystyczny spis przeprowadzony w Biskupicach wykaza? istnienie jednej szko?y katolickiej,
w której uczy?o 2 nauczycieli;

•·        1865 - w podr?czniku topograficznym Górnego Sl??ska zamieszczono statystyczny opis Biskupic,
w którym za rok za?o?enia szko?y katolickiej przyjmuje sie rok 1702. Liczba uczeszczaj?cych
do szko?y w 1865 roku to 375 uczniów oraz 2 nauczycieli;

•·        1867 - 18 listopada w zabudowaniach klasztoru uruchomiono trzyklasow? szko?? dla dziewcz?t;

•·        1869 - 3 stycznia w domu noclegowym na Borsigwerku uruchomiono klas? lekcyjn? dla 46 dzieci
szko?y ewangelickiej. Szko?? prowadzi? nauczyciel Schulz;

  • 1870 - 23 pa?dziernika otwarto na Borsigwerku szko?? ewangelick?;

•·        1872 - zbudowano szko?? podstawow? obok ko?cio?a ?w. Jana Chrzciciela (4 klasy lekcyjne
 
i pomieszczenie dla nauczyciela), w 1874 roku dobudowano jeszcze jedno pomieszczenie
  lekcyjne, obecnie na tym miejscu stoi ratusz;

•·        1876 - otwarto szko?? podstawow? dla dziewcz?t, przy ul. Chrobrego (4 klasy
  i pomieszczenie dla nauczyciela);

  • 1884 - szko?? dla ch?opców rozbudowano do 12 klas;

•·        1904 - otwarto szko?? podstawow? przy ul. Bytomskiej (obecnie w tym miejscu jest SP nr 22);

•·        1910 - rozpocz?cie budowy obiektu szkolnego, gdzie obecnie znajduje si? Szko?a Podstawowa Nr 21.
Szko?? oddano do u?ytku w 1912 roku;

      •·        1920 - utworzenie katolickiej szko?y specjalnej, w 1924 roku uczy?o sie w niej 54 uczniów;

•·        1923 - 10 kwietnia w budynku szkolnym na Borsigwerku za?o?ono dwuklasow? szko?? ?redni?;

•·        1924 - 15 listopada otworzono dokszta?caj?c? szko?? zawodow? dla m?odzie?y;

•·        1929 - 21 pa?dziernika nast?pi?o uroczyste otwarcie Katolickiej Szko?y Podstawowej  i ?redniej , 
  budowanej w latach 1927-1929. Obecnie mie?ci sie w niej ZSS Nr 40;

•·        1929 - oddano do u?ytku now? szko?? ?redni?, budowan? w latach 1927-1929 przy Starej Szosie
  -  obecnie Gimnazjum nr 20;

•·        1947 - 1 pa?dziernika otwarto w Biskupicach Szko?? Specjaln? nr 24, rekrutuj?c? uczniów specjalnej
   troski, kierownikiem szko?y zosta? Stanis?aw Jab?on?ki;

•·        1991- utworzono pierwsz? szko?? ?redni? o profilu humanistycznym - Liceum Ogólnokszta?c?ce.

 

Rozdzia?  2

                                                                                                      Historia obiektu

Budynek szko?y mie?ci si? w najstarszej dzielnicy Zabrza w Biskupicach. Dzielnica Biskupice po?o?ona
         jest w cz??ci wschodniej miasta, na pó?nocnym brzegu rzeki Bytomki. Pierwszym zachowanym
         aktem wymieniaj?cym nazw? Biskupice jest dokument Violi, ksi??nej kaliskiej, z 25 marca 1243 roku.
         Ksie?na potwierdzi?a istnienie osady i obdarowa?a j? licznymi przywilejami. W 1927 roku Biskupice,
         przynale?ne do powiatu zabrskiego, utraci?y samodzielno?? i zosta?y w??czone w sk?ad miasta Zabrze.
         Rozwój przemys?u w Biskupicach zawdzieczaj? mieszka?cy Augustowi Borsigowi (oraz jego potomkom),
         który stworzy? podwaliny jednego z najwi?kszych kombinatów przemyslowych XIX wieku.

         Biskupice nie maj? w?asnego herbu. Symbolem tej dzielnicy jest piecz?? ko?cielna, któr? wyeksponowano
         na ?cianie budynku przy ulicy M?ynskiej. Do najciekawszych zabytków tej dzielnicy nale??:
         Ko?ció? ?w. Jana Chrzciciela wybudowany w 1857 roku, dawny budynek ratusza, przydro?ne Krzy?e
         i Ko?ció? Wniebowziecia NMP. W Biskupicach znajduj? sie 2 przedszkola, 2 szko?y podstawowe,
         2 gimnazja, ZSS Nr 40 oraz Liceum Ogólnokszta?c?ce Nr 5.

         Szko?a Podstawowa Nr 21 mie?ci sie przy ulicy Bytomskiej 26. Z jednej strony graniczy z Ko?cio?em
         ?w. Jana Chrzciciela i cmentarzem do niego przylegaj?cym, a z drugiej strony z prywatn? posesj?.

         
Kronika niemiecka zachowana w archiwum naszej szko?y zawiera informacje dotycz?ce nazwy szko?y,
         która prawdopodobnie rozpocz??a dzia?alno?? w 1876 roku. Wed?ug tego ?ród?a szko?a nosi?a nazw?
         Katholischen Volksschule II. W roku 2006 podjeto prób? przet?umaczenia wa?niejszych fragmentów
         niemieckiej kroniki, jednak ze wzgledu na fakt, i? zosta?a napisana pismem gotyckim jest dla nas
         trudna do odczytania.
 
        
Domy?lamy sie, ?e niemiecka szko?a zajmowa?a lokal albo klasztoru lub te? by? to budynek przy
         ul. Chrobrego. W roku 1910 rozpocz?to budow? nowoczesnego gmachu szkolnego przy ul. Bytomskiej.
         Budynek ten zosta? po?wi?cony w roku 1911, natomiast do u?ytku oddano go w 1912 roku.
         Obecnie jest to budynek Szko?y nr 21. Prawdopodobnie uczniowie Katholischen Volksschule II
         zaj?li wi?kszy, nowo wybudowany obiekt szkolny. Dokumenty z roku 1932, zamieszczone w kronice 
         (statystyka ocen, pisma kierowane do dyrektora szko?y), informuj? o zmianie numeru szko?y na
         nr 32. Pe?na nazwa szko?y brzmia?a Katholischen Volksschule 32 (Biskupitz). Dokument z kwietnia
         1938 roku (schuler - statistik) podaje kolejn? zmian? numeru szko?y na nr 21
         ( w latach 1938 - 1945 nazwa szko?y brzmia?a 21. Volksschule).
         W roku szkolnym 1944/45 do szko?y uczeszcza?o 488 uczniów. Po zako?czeniu dzia?an wojennych
         w obiekcie powsta?a polska Szko?a Powszechna Nr 21.

         
 
        Z zapisków kolejnej kroniki z roku 1945 wynika, ?e szko?a sk?ada?a sie z 2 budynków i dlatego
         adres szko?y obejmowa? 2 numery (ul. Bytomska 24-26). W roku 1945, kiedy Antoni Grajpel
         rozpoczyna? tworzenie polskiej szkoly, zasta? w budynku g?ównym tzw. komitet niemiecki.
         Po interwencji radzieckiego komendanta wojennego A. Grajpel pozyska? 2 sale lekcyjne i pomieszczenie
         na kancelarie. Wo?ny (Józef Nawe), mieszkaj?cy w suterenach budynku g?ównego zabezpieczy?
         maj?tek szko?y, dzi?ki czemu cenne przedmioty nie zosta?y ca?kowicie rozgrabione. Drugi budynek
         szkolny zajmowa?a powo?ana przez komendanta wojennego stra? porz?dkowa (cywilny organ
         pomocniczy tymczasowych w?adz wojskowych). W budynku tym zorganizowano równie? magazyn
         mebli, pianin i rowerów. Przegl?d techniczny budynku przeprowadzony w obecno?ci wo?nego
         doprowadzi? do odkrycia ró?nych warto?ciowych rzeczy pozostawionych przez ewakuowanych
         nauczycieli. Odnaleziono m.in. zastawy sto?owe, garderob?, dywany, meble, itp.

         W pomieszczeniu biblioteki znajdowa?o sie wiele antypolskich wydawnictw ksi??kowych
         i tendencyjnych periodyków. W czasie dzia?a? wojennych w suterenach szko?y mie?ci?y 
         sie schrony przeciwlotnicze.

            W kwietniu 1945 roku w budynku szko?y mie?ci?y sie 3 mieszkania s?u?bowe. Pierwsze trzypokojowe
         mieszkanie, które opu?ci?a niemiecka nauczycielka, zajmowa?a ?ona dyrygenta orkiestry radia
         niemieckiego z Katowic - Pani Gielik wraz z dwojgiem ma?ych dzieci. Drugie mieszkanie zajmowa?a
         starsza nauczycielka - Pani Kubitza wraz z bratem. Trzecie mieszkanie przydzielono emerytowanemu
         niemieckiemu nauczycielowi, które zajmowa? wraz z ?on? i dwiema córkami.
W szkole pozosta?o
         niemieckie archiwum, z akt którego wynika?o, ?e ok. 90% dzieci mia?o polskie nazwiska, które
         zgermanizowano, np.: Gruschka, Voitzik, Kroll, Poloczek, Wischniowscy. W?ród dokumentów 
         znaleziono odpis pisma skierowanego do Tajnej Policji Niemieckiej. Zawiera? on 27 nazwisk dzieci, 
         które podejrzewano o pos?ugiwanie si? w domu jezykiem polskim. Dokument ten podpisa? ówczesny
         kierownik szko?y - Stoklosa.
        
Drugi budynek wymagaj?cy gruntownego remontu zosta? odst?piony czasowo, bardzo 
         zniszczonej w czasie dzia?a? wojennych, szkole nr 20,.
Pierwszy remont budynku zosta? przeprowadzony
         w 1947 roku. Rada Rodzicielska wraz z przewodnicz?cym W?adys?awem Jakubcem, przy wspó?pracy
         z kolem P.P.R. i dyrekcj? kopalni Jadwiga, zebra?a fundusze dzi?ki czemu pomalowano wszystkie
         pomieszczenia lekcyjne, korytarze oraz lokal Przedszkola Nr 4. Fundusze na cele remontowe zbierano
         organizuj?c „Wiosenn? rewi? szkoln?". Pozyskano równie? darowizn? w wysoko?ci 5 tysiecy z? od pana
         Orzechowskiego. W 1949 roku zniszczony p?ot wymieniono na ogrodzenie z drucianej siatki.
         Przed szko?? za?o?ono ogród, w którym zasadzono 44 drzewka morwy


         Ca?y teren szko?y obejmuje 4966 m2, jest ogrodzony i posiada boisko szkolne.
Obecnie budynek szko?y
         posiada 2 wej?cia g?ówne i z?o?ony jest z 4 kondygnacji. Powierzchnia u?ytkowa zajmuje 1230 m2.
         W suterenach szko?y znajduj? sie: kot?ownia gazowa, pomieszczenia gospodarcze, ?wietlica, gabinet
         pielegniarki, biblioteka,  kuchnia z jadalni? i obieralni? warzyw oraz gabinet pedagoga
         psychologa. Na parterze mie?ci sie pokój nauczycielski z gabinetem wicedyrektora, 3 sale lekcyjne oraz
         sala ze scen?, w której odbywaj? sie wszystkie uroczysto?ci szkolne. Na pierwszym pietrze znajduj? si?
         4 sale lekcyjne i klasa przedszkolna . Drugie pietro (lewa strona budynku) zajmuj? 2 sale lekcyjne oraz
         pracownia komputerowa. Ta strona jest oddzielona od strony prawej zamkni?tym pomieszczeniem,
         w którym znajduje sie wej?cie na strych. Za przej?ciem, po prawej stronie budynku, znajduj? si? 2 sale
         lekcyjne. Pomiedzy poszczególnymi kondygnacjami szko?y znajduj? sie pó?pi?tra. Od lewej strony
         budynku pó?pi?tra zajmuj?: toaleta ch?opców, toaleta dziewcz?t, powy?ej - sekretariat szko?y wraz
         z gabinetem dyrektora. Od prawej strony pópi?tra zajmuj?: szatnia, toaleta kl.1 - 3, sala j?zykowa
         i ksiegowo??. Na dachu budynku istnia?a wie?a, w której prawdopodobnie znajdowa? sie zegar.
         Obecnie pozosta?a tylko jej cz??? dolna, na której (w miejscu zegara) chcemy umie?ci? logo  SP 21.
 

 
Inwestycje Szko?y

 

         Budynek szkolny liczy 95 lat i wymaga sta?ych remontów. W ostatnich latach przeprowadzono ca?kowit?
         wymian? dachu oraz wymian? starych drewnianych okien na plastikowe. Teren przed szko?? zosta?
         wybrukowany  i ogrodzony nowym, metalowym ogrodzeniem. Wn?trze budynku wyremontowano i pozyskano
         nowe pomieszczenia, tj.: pomieszczenie dla pa? z obs?ugi, salk? na zajecia dodatkowe, ?wietlic?, gabinet
         piel?gniarki i gabinet pedagoga i psychologa szkolnego. Do u?ytku oddano dwie wcze?niej przystosowane
         sale: pracownie komputerow? i Centrum Multimedialne przy bibliotece. Zakupiono nowe meble do
         sekretariatu, pokoju nauczycielskiego i biblioteki. We wszystkich salach lekcyjnych wymieniono
         o?wietlenie oraz pod?ogi. Kilka sal lekcyjnych wyposa?ono w nowe ?awki, krzes?a i tablice, telewizory
         i sprzet DVD. Sprzet RTV kupowany jest na bie??co, w miare mo?liwo?ci finansowych szko?y.
         Nauczyciele na zajeciach lekcyjnych mog? korzystaa z laptopa i rzutnika multimedialnego.
Ca?y budynek
         szkolny jest zabezpieczony alarmem.

         W planach inwestycyjnych gminy przewidywana jest budowa sali gimnastycznej dla SP 21.
         Termin rozpoczecia prac okre?lono na rok 2008. Obecnie nasi uczniowie korzystaj? z sali gimnastycznej
         przy  Gimnazjum Nr 20.
 

 

Rozdzia? 3

                                    Organizacja polskiej szko?y po odzyskaniu niepodleg?o?ci       

         Pierwsze zreby podbudowy szkolnictwa polskiego na terenie Zabrza przygotowali inspektor szkolny
         Wiktor Mola i jego zast?pca Franciszek Chudzicki.
5 kwietnia 1945 roku na spotkaniu w inspektoracie
         zosta?y rozdane przydzia?y kierownictwa szkó?. Tymczasowe kierownictwo SP 21 otrzyma? Antoni Grajpel.

            6 kwietnia kierownik szko?y powo?a? komitet szkolny, w którego sk?ad weszli polscy dzia?acze z terenu
         Biskupic: Józef Morciniec, Stanis?aw Mrozek i Jadwiga Ciomplikówna. Priorytetowym zadaniem komitetu
         szkolnego by?a organizacja zapisów do szko?y.
Pierwsze zapisy do szko?y polskiej zosta?y og?oszone
         w dniach od 9 do 11 kwietnia 1945 roku. Ze wzgledu na dzia?aj?c? jeszcze na terenie Zabrza propagand?
         niemieck?, 9 kwietnia do szko?y zg?oszono tylko 16 dzieci. Dopiero po interwencji komendanta wojennego
         i potwierdzeniu przez niego faktu otwarcia polskiej szko?y zapisa?o sie ponad 80 dzieci.

           
14 kwietnia 1945 roku rozpocz?to rok szkolny. Jedynym nauczycielem by? kierownik szko?y, który powita?
         dzieci i rodziców o godzinie 830 na boisku szko?y. Rodzice okazali wiele ?yczliwo?ci kierownikowi polskiej
         szko?y. Jedna z matek przynios?a do szko?y barwny transparent z okresu plebiscytu z napisem
         „Serdecznie witamy" i zawiesi?a go nad drzwiami budynku. Nastepnie wszyscy udali sie do ko?cio?a na
         msz? ?w.,  któr? odprawi? ksi?dz Jokiel. Po mszy rodzice, dzieci oraz zaproszeni go?cie, udali sie do
         szko?y, gdzie Antoni Grajpel wyg?osi? krótkie przemówienie podkre?laj?c historyczne znaczenie obecnej
         uroczysto?ci. Bezpo?rednio po uroczysto?ci kontynuowano zapisy do szko?y.
16 kwietnia 1945 r.
         Antoni Grajpel rozpocz?? nauczanie 172 dzieci. Z powodu tak du?ej liczby dzieci konieczny by? podzia?
         uczniów na grupy. Grajpel by? sam, wiec na nauk? dla ka?dej z grup przeznaczy? tylko jedn? lub dwie
         godziny. Pierwsze dni nauki w szkole utrudnia? brak planu zaj??, podreczników i programów.
         Ponadto dzieci nie porozumiewa?y sie swobodnie w j?zyku polskim, co by?o dodatkowym problemem 
        
w  ich nauczaniu.
Z pro?b? o nauczanie j?zyka polskiego zacz?li zg?asza? si? równie? doro?li. 
         Wobec tak licznej, bo oko?o 500 - osobowej grupy zainteresowanych, zosta?y w szkole
uruchomione
         kursy repolonizacyjne. Zaj?cia odbywa?y sie po po?udniu, w 5 grupach po 80 osób.
Po opracowaniu przez
         Antoniego Grajpla programu pracy szkolnej, nauka j?zyka polskiego odbywa?a sie na ka?dej lekcji.
         By?y to ?atwe rozmówki z zakresu historii, geografii, przyrody, fizyki, w których materia? rzeczowy stanowi?
         tworzywo do nauki j?zyka ojczystego. Kierownik szko?y przygotowa? równie? teksty pierwszych czytanek.

          7 maja 1945 roku radziecka komendantura wojenna odda?a do dyspozycji kierownika szko?y ca?y
         g?ówny budynek. Na terenie obiektu rozpocz??y sie prace porz?dkowe sal lekcyjnych oraz
         inwentaryzacja pomocy naukowych i sprze?u szkolnego.
15 maja 1945 roku w szkole Nr 2 odby?o si?
         zebranie organizacyjne ogniska Zwi?zku Nauczycielstwa Polskiego. W zebraniu uczestniczyli
         wszyscy nauczyciele z terenu Zabrza ( oko?o 50 osób). Przewodnicz?cym zarz?du ogniska zosta?
         Antoni Kwiatek, A. Grajpel zosta? sekretarzem ZNP. Zarz?d postawi? sobie dwa zasadnicze zadania:
         troske o szybk? rozbudow? szkolnictwa polskiego na terenie miasta oraz opiek? nad sprawami
         socjalno - bytowymi nauczycieli.

         16 maja 1945 roku w Inspektoracie Szkolnym odby?a sie konferencja z udzia?em wizytatora. Ustalono,
         ?e pierwszy rok szkolny, który jest tylko wst?pem i przygotowaniem do w?a?ciwej nauki, zako?czy si?
         w po?owie lipca. 
         
23 maja 1945 roku do szko?y przyby? pierwszy nauczyciel Antoni Jaworski. Kolejne dni to szereg wa?nych
         wydarzen dla ?l?skiego szkolnictwa: w Katowicach odby?o sie spotkanie nauczycieli z wojewod? ?l?sko -
         d?browskim, gen. Aleksandrem Zawadzkim. Kolejne spotkanie nauczycieli odby?o sie w Bytomiu
         z Ministrem O?wiaty Stanis?awem Skrzeszewskim, natomiast w Biskupicach zorganizowano
         spotkanie z pierwszym polskim prezydentem miasta Paw?em Dubielem.

         15 czerwca 1945 roku do szko?y zg?asza sie nowa pomoc nauczycielska - Jadwiga Onderkówna.
         Dzi?ki przybyciu dwóch nauczycieli dzieci podzielono na 3 grupy, wyd?u?aj?c liczb? godzin nauki
         i zakres materia?u.
8 lipca 1945 r. zorganizowano ?wieto Szko?y Polskiej. W tym dniu wszyscy 
         uczniowie zabrzanskich szkó? zgromadzili sie na Placu Warszawskim. Olbrzymi pochód z orkiestr?
         i sztandarami przeszed? do ko?cio?a ?w. Andrzeja, w którym odprawiono uroczyste nabo?enstwo.
         Nastepnie pochód dotar? do ulicy 3-go Maja, gdzie odby?a sie godzinna defilada przed w?adzami
         szkolnymi i miejskimi. Druga cz??? uroczysto?ci zosta?a zorganizowana w miejskim Domu Kultury.
         Wr?czono tam ówczesnemu inspektorowi szkolnemu, Wiktorowi Moli, 2 tysiace ksi??ek zebranych
         i przywiezionych przez harcerzy lwowskich.

         15 lipca 1945 roku zakonczono rok szkolny. W trakcie pó?toramiesiecznych wakacji na terenie szko?y
         odby?y sie pó?kolonie, które obj??y swoj? akcj? 268 dzieci. Wychowawcami pierwszych pó?kolonii
         byli: Krzywdzinski Józef, Grajpel Antoni, Mronc Maria. We wszystkich szko?ach podczas pó?kolonii
         dzieci otrzymywa?y wy?ywienie i w?a?ciw? opiek?.
 
         W nowym roku szkolnym 1945/46, który rozpoczeto 4 wrze?nia, do szko?y przyjeto 542 dzieci. 
         Zatrudniono 3 nowych nauczycieli: Eugenie Mroziukow?, Stanis?aw? Krykow? i Eleonor? Szymczakow?.
         Nauke religii w szkole prowadzi? miejscowy proboszcz, ksi?dz Antoni Jokiel. W po?owie wrze?nia do
         szko?y zg?osi?y sie nowe si?y nauczycielskie: Genowefa Regorowicz, Eliza Ko?licka, Maria Majderowa.

         30 wrze?nia 1945 roku powo?ano Rade Rodzicielsk?. G?ównym jej zadaniem by?a dba?o?? o potrzeby
         materialne szko?y. 25.10.1945 roku do szko?y przybywaj? kolejni nauczyciele: Stefania Socha
         i Maria ?o?ynska, a w grudniu równie? Maria Sowinska.

         1 stycznia 1946 roku uczniowie naszej szko?y po raz pierwszy przygotowali misterium religijne 
         pt. „Stajenka Betlejemska". Dochód z Jase?ek zosta? przeznaczony na potrzeby biblioteki szkolnej.
         W tym samym roku w szkole za?o?ono dru?yn? harcersk? imienia Boles?awa Chrobrego. Dzia?alno??
         rozpocz?? równie? sklepik spó?dzielczy i szkolne ko?o PCK.

         Du?ym wydarzeniem na terenie miasta by? zorganizowany w dniach od 14 do 23 czerwca,
         Tydzie? Szko?y Powszechnej. Mia? on na celu ukaza? dotychczasowe osi?gni?cia szkolnictwa polskiego
         oraz zainteresowa? spo?ecze?stwo sprawami szkolnictwa w ogóle. Przez ca?y tydzien, we wszystkich
         szko?ach odbywa?y sie wystawy szkolne, zebrania rodzicielskie po??czone z hospitacjami lekcji.
         G?ówna uroczysto?? odby?a sie 23 czerwca 1946 r. o godz. 9.00 na stadionie miejskim. Po uroczystej
         mszy polowej ulicami miasta przeszed? olbrzymi pochód. Po po?udniu m?odzie? szkolna uczestniczy?a
         w rozgrywkach sportowych na stadionie miejskim.

         Kolejny rok szkolny 1946/47 rozpocz?? sie 3 wrze?nia. W tym roku szkolnym nauke podj??o 598 uczniów
         w 15 oddzia?ach.  Kadr? pedagogiczn? tworzyli: Stanis?awa Krykowa, Eliza Koli?cka,
         Eugenia Mroziukowa, Maria Majderowa, Rudolf Pya, Zenon Ró?ankowski, Stefania Socha,
         Maria Sowinska, Eleonora Szymczakowa i Maria ?o?ynska. Kierownictwo szko?y nadal obejmowa?
         Antoni Grajpel.

         Reforma szkolna wprowadzi?a w szko?ach podstawowych o?mioklasowy tok nauczania. Przy szkole
         nadal funkcjonowa?o przedszkole licz?ce 75 dzieci. Wychowawczyniami by?y panie: Stanis?awa Wojtas
         i Maria Januszowa. Ten rok szkolny zako?czono 28 czerwca 1947 roku. Uroczy?cie po?egnano klasy 8,
         które opu?ci?y szko?? po 2 latach nauki.

         Jednym z ciekawszym wydarzen pierwszych lat funkcjonowania szko?y by?o za?o?enie w ogrodzie
         szkolnym hodowli jedwabników. Mimo braku do?wiadczenia hodowla powiod?a si? i m?odzie? szkolna
         zarobi?a 8 tysiecy z?otych, które przeznaczy?a na wycieczke krajoznawcz? do Krakowa.

         Pe?ni?cy obowi?zki kierownika od roku 1945 Antoni Grajpel z dniem 1 sierpnia 1950 roku opu?ci? nasz?
         szko??. Zosta? przeniesiony do Szko?y ?wicze? przy Liceum Pedagogicznym w Zabrzu.
         Na stanowisko kierownicze powo?ano Zenona Ró?ankowskiego.
         
Tak wygl?da?o pierwsze pi?? lat tworzenia polskiej szko?y po wyzwoleniu. Pocz?tki by?y trudne, ale dzi?ki
         wsparciu i pomocy Komitetu Rodzicielskiego, zak?adu opiekunczego (Kopalnia Jadwiga) i dzia?aczy
         polskich w Biskupicach uda?o sie doprowadzi? szko?? do prawid?owego funkcjonowania.

 

                                                                          Rozdzia? 3.1

                                                Dzia?alno?? organizacji ZHP na terenie Szkoly

         Pierwsz? zabrza?sk? dru?yn? harcersk?  za?o?y?w 1945 roku Tadeusz Hajduk przy Szkole
         Podstawowej Nr 21. Nadano jej imie Boles?awa Chrobrego. Uroczysto?? otwarcia i po?wi?cenia pierwszej
         ?wietlicy szkolnej, dru?yny harcerskiej imienia Boles?awa Chrobrego odby?a sie 20 stycznia 1946 roku.
         Od tego momentu Biskupice sta?y sie o?rodkiem ?ycia harcerskiego. To tu powstawa?y ciekawe 
         inicjatywy i pomys?owe harcerskie akcje, które promieniowa?y na ca?e Zabrze.

         Ciekawa tematyka zbiórek, wycieczki, biwaki i obozy przyci?ga?y dziewcz?ta i ch?opców do
         roze?mianych i roz?piewanych harcerskich szeregów. W trudnej pracy organizacyjnej druhowi
         Hajdukowi pomagali kierownicy szkó? - Antoni Grajpel i Zenon Ró?ankowski.

         25 wrze?nia 1957 roku, zgodnie z poleceniem Komendy Hufca ZHP w Zabrzu phm Tadeusz Hajduk
         i phm Ró?ankowski, zorganizowali dru?yn? harcerzy przy szkole nr 21 w Biskupicach. Pierwsz?
         zbiórk? dru?yny im. Stefana Czarnieckiego zorganizowali 12 pa?dziernika 1957 r.  Podczas niej
         zobowi?zali sie by? dobrymi harcerzami Polski Ludowej i dawa? przyk?ad umi?owania ojczyzny.     

         W 1966 roku 19 Dru?yna Harcerska (29 uczniów) wraz z nauczycielami i harcmistrzem
         Karolem Szczurkiem zorganizowa?a biwak w okolicach Rept ko?o Sztolni Czarnego Pstr?ga.
         W roku 1968 zaobserwowano wzmo?ony ruch harcerski. 19 Dru?yna liczy?a ju? 48 harcerzy i by?a
         podzielona na 4 zast?py (W?drowniczki, Amazonki, Bizony, Soko?y). Szkolna dru?yna zdoby?a
         w tym roku pierwsze miejsce w  I Zimowym Biegu Patrolowym, zdobywaj?c tytu? mistrza Hufca.

         Rok pó?niej harcerze zorganizowali obóz w Rudach Raciborskich. Tym razem  wzi??o w nim udzia?
         36 uczniów.
W 1972 roku w Zbros?awicach biwakowa?o ju? 60 harcerzy.

         W 1973 roku harcerze wykazali sie swoimi umiejetno?ciami wykonuj?c wszystkie zadania IX Alertu.
        
W nastepnym roku nast?pi?o mianowanie XXVI Szczepu harcerskiego im. Zdobywców Kosmosu.
         Szczep sk?ada? sie ze 117 harcerzy (3 dru?yny) i 56 zuchów (podzielonych na 2 grupy). 
         Szczepow? zosta?a Lidia Wycisk. Dru?yna wykona?a kolejne zadania ju?
 
X Alertu „Nasz Dom -
         Polska Ludowa". Harcerze wzi?li równie? udzia? w zbiórce zabawek na rzecz domów dziecka.

        
16 wrze?nia 1974 roku rozpocz?to rok harcerski, podczas którego harcerze zobowi?zali si? pogodzi?
         nauk? z prac? spo?eczn?.
5 maja 1975 roku og?oszono XI Alert: "Kierunek Zwyci?stwo".  W tym roku
         harcerze wzieli udzia? w sportowym wypoczynku podczas zgrupowania obozów w Zielonej.

        
W roku 1976 dru?yna liczy?a ju? 240 - stu harcerzy. W pó?niejszych latach harcerze biwakowali:
        
§         1 - 2 wrze?nia 1979r. nad jeziorem Dzier?ono /wyjazd zorganizowany przez zak?ad opiekunczy
               „Jadwiga"/,
        
§         28.05. - 31.06.1982r. - Siewierz,
        
§         3 - 6 czerwca 1983r. biwak w Brennej, 7 harcerzy wyjecha?o na obóz do NRD.
        
W roku 1986 przyrzeczenie z?o?y? XXIII Szczep im. Zdobywców Kosmosu - uczniowie zwrócili si?
         z apelem do wszystkich dru?yn popieraj?cym pokój na ?wiecie.

                                                        Ze wspomnie? by?ego ucznia SP 21

         Nie pami?tam ju?, jak to sie zacz??o. Pewnie og?oszono w szkole zapisy do dru?yny harcerskiej
         z perspektywy rych?ego wyjazdu na wakacyjny obóz. Pamietam tylko, ?e mama kompletowa?a mi
         wyprawk?, przerabiaj?c kupiony mundurek, obrebiaj?c chust? i przyszywaj?c co tam nale?a?o. To mama
         zreszt? pó?niej haftow?a dla mnie na kr??kach z kolorowego filcu symbole zdobytych sprawno?ci.
         Póki co nie mo?na by?o takiej galanterii kupió na przyk?ad w Sk?adnicy Harcerskiej. Tata nauczy?
         wojskowego rolowania koca i przypinania go do tornistra i udzielió mnóstwo rad, po których oczywi?cie
         - wraz z przekroczeniem progu - w mojej pamieci nie zosta?o ani ?ladu.

         W roku 1957 nieco w kraju popu?ci?o i zacze?o odrasta? harcerstwo w swojej pioniersko - romantycznej
         postaci. Wprawdzie szybko osiod?ano ten nurt, ale póki co wyp?yneli starzy harcerze, wróci?a symbolika:
         lilijki, krzy?e, mundury, piosenki, sprawno?ci i w ogóle - TRADYCJA! Patrzy?o sie na oznaki wysokiego
         wtajemniczenia: lilijki poz?acane, wience, podk?adki, sznury. No a r?kawy mundurów pokryte rz?dami
         kolorowych kó?eczek - symboli sprawno?ci! Patrzyli?my z zachwytem, podziwem i zazdro?ci?, wierz?c
         cichutko, ?e uda sie te? co? z tego osi?gn? a. Droga do stopni harcerskich wydawa?a sie trudna, ale jedyna
         i wspania?a. Jakim prze?yciem by? marsz szlakiem wytyczonym gdzie? po zboczach Leskowca, pomiedzy
         stanowiskami, gdzie nale?a?o wykaza? sie umiejetno?ci? rozbijania namiotu, rozpalenia ogniska,
         znajomo?ci? przyrody, alfabetu Morse'a, wyznaczeniem kierunku pó?nocy i inn? wiedz? przydatn? inym
         ludziom. Nawet myd?o i pasta do zebów mia?y swój wspania?y zapach, kiedy stoj?c na kamieniach
         w potoku, u si?uj?c nie zamoczy? butów, odprawia?o sie nakazane mycie. Marsz noc? do w?wozu,
         w którym ognisko o?wietla?o kamieniste urwiska. Przyrzeczenie harcerskie. Krzy? harcerski.
         Niesamowite, prawdziwe wzruszenie i duma.

         Zast?p kwatermistrzowski. Grupa silniejszych ch?opców wyrusza?a o kilka dni wcze?niej, aby przygotowa?
         obóz. Byli to ludzie niezwykle dzielni, wa?ni, dumni i ?wiadomi swojej bohaterskiej misji. Naprawde wiedzieli 

         co robia. Brezentowe namioty - hangary, w?ród których zdarza?y sie jeszcze wojskowe ameryka?skie,
         zwini?te jak ogromne krokiety, cie?kie i twarde, jak kamienie odgniata?y ramiona nios?cych je po górze.
         Sk?adane ?elazne ?ó?ka, gro??ce przyci?ciem palca. Sienniki, wielkie i straszne, wypychane k?uj?c?  s?om?.
         No i koronne dzie?o - latryna! Dó? wykopany w kamienistym gruncie, os?oniety ga??ziami ?wierku
         i wyposa?ony w mocne ?erdzie(...). Trzeba by?o mie? troche zaufania do tej konstrukcji. Wykopanie tego
         do?u to by?a praca naprawde cie?ka, ale za to doceniana przez wszystkich bez wyj?tku. Jeszcze
         przygotowanie paleniska kuchni, zadaszenia, mo?e jeszcze ?awki z nieheblowanej tarcicy, czyli sto?ówki.
         Trzeba przyzna?, ?e te kilka dni cie?kiej pracy pozostawa?o w pamieci daj?c w przysz?o?ci pojecie o pracy
         fizycznej. Obozy i kolonie otrzymywa?y dary z wrogiego ideologicznie Zachodu. W owych czasach
         dociera?o do nas mleko w proszku i herbata z li?ci pomara?czy - rozpuszczalna jak neska.
        
Je?eli mnie pami?? nie myli, przeb?yskiwa?y gdzie? czasem tak ?e mielonki w puszkach. Zdobywali?my
         do?wiadczenie i wiedze kuchenn?. Do sto?ówki, czyli kilku ?aw z desek, przynoszono kot?y, towarzystwo
         ustawia?o sie z mena?kami w kolejce, ka?dy dostawa? swoj? porcje z kot?a. Nie zdawa?em sobie 
         wówczas sprawy, ze organizacja takiego obozu wymaga?a przygotowania programu, okre?lenia celu.
         To wszystko w zasadzie mia?o by? dla nas  wypoczynkiem, ale przecie? w harcerstwie chodzi?o o co? jeszcze: 
         o wychowanie, o wyrobienie pogl?dów, okre?lenie kryteriów. To nie letnie kolonie, gdzie wszystko
         sie ogranicza do marszu na pla?e, jedzenia, ciszy poobiedniej i ewentualnie nauki piosenek w deszcz.
         Byli?my szkoleni wytrwale w wi?zaniu wi?zów, rozpoznawaniu drzew, topografii, z pierwszej pomocy.
         ?ycie
obozowe uczy?o pos?ugiwania si? narz?dziami, od kilofa i ?opaty do ig?y z nitk?. Uczyli?my si? tak?e
         zauwa?ania piekna. Nie wiedzieli?my jeszcze o tym. Patrz?c na porannej warcie na szczyty ?wierków,
         w których jeszcze wisia?a mg?a, na potoczek, którego pracowity bulgot towarzyszy? nam w dzien i w nocy,
         na ??ki beskidzkie, w których budzi?y si? ?wierszcze, nie wiedzieli?my, ?e w takich chwilach,
         nie odczuwaj?c wi?kszych wzrusze?, zostajemy zaszczepieni tym wspomnieniem, t? urod? ?wiata ju?
         na zawsze. Niektórzy pracowici jak bobry, wznosili "bramy do lasu", maszty flagowe z bocianim gniazdem,
         totemy indianskie, artystyczne kompozycje korzeni i pni wiatro?omów i ró?ne p?otki, rabatki i ozdóbki.
         Trzeba przyzna?, ?e by? to tak?e istotny element budz?cy i rozwijaj?cy plastyczne talenty. Od pierwszych
         dni trwa?a gor?czkowa budowa. Poza drobn? galanteri?, powstawa?y konstrukcje powa?niejsze.
         Powodem do wynios?ej dumy by? maszt flagowy wyposa?ony w gniazdo bocianie lub pomost, po którym
         wchodzi?o sie po drabince. Punkt centralny placu apelowego i obozu. Zazwyczaj by? to jednak tylko maszt,
         ni?szy lub wy?szy, zale?nie od tego, co sie dosta?o od le?niczego, czy gospodarza.
Prze?ycie pe?nej doby
         w lesie jako nieuchwytny "duch puszczy", by?o jedno z trzech prób, które musia? przetrwa? kandydat do
         Trzech Piór - "sprawno?ci" harcerskiej, o najwiekszym chyba wówczas dla nas znaczeniu. Przegoniono
         wszystkich po g?ównych le?nych ?cie?kach i drogach wokó? obozu. Dzieciarnia posz?a spa?, natomiast
         kilku kadrowiczów tropicieli postanowi?o poszuka? "piórowców" na serio. Prób? zalicza?o trzech harcerzy.
         Jeden wpad? na samym pocz?tku przy próbie milczenia. Wszystko sz?o dobrze dopóki nie rozwar? dzioba 
          przy od?piewaniu hymnu na apelu porannym. Zosta?o dwóch. Próba ca?odziennego postu, która
          teoretycznie dopuszcza?a po?ywianie si? owocami lasu te? nie by?a ?atwa. Tym bardziej ?e dla
          pog?ebienia tortur, koledzy oczywi?cie zachwalali i podsuwali pod nos ró?ne dobre rzeczy. Opowiadania
          po zakonczonej próbie o swoich przygodach i wyczynach, odwadze i sprycie przypomina?y z pewno?ci?
          przechwa?ki i tance ludo?erców. Brakowa?o tylko b?bnów i grzechotek. Tak wydawa?oby sie krótko,
          zaledwie miesi?c spedzony na obozie harcerskim, a ?adunek wra?e?, do?wiadcze?, wiedzy na ca?e ?ycie.
[1]

 

                                                                            Rozdzia? 3.2           

                                                                         Z kronik szkolnych

     À

          W pierwszych latach po wojnie (1945 - 1949) powsta?o w szkole Towarzystwo ?piewacze i Teatralne,
          a w nastepnych latach dzia?alno?? rozpocz??y ko?a zainteresowa?: fotograficzne, historyczne,
          filatelistyczne, sportowe i szachowe.

     À

          W roku szkolnym 1964/1965 dzia?a?o w szkole Kolo Odbudowy Stolicy i Kraju.
         
Zosta?o ono uznane za jedno z najlepszych w Polsce (III miejsce), uczniowie otrzymali nagrod?
          pieni??n?  oraz radioodbiornik „Romans".

    À

          W 1966 r. Inspektorat O?wiaty przekaza? szkole fundusze na remont budynku. Odnowiono
          kancelarie i biblioteke, za?o?ono lampy w klasach, przebudowano pracowni? prac r?cznych
          i zamurowano wej?cie od podwórza do pracowni. Przypuszczamy, ?e w roku 1945 mie?ci?o si? w tym
          miejscu mieszkanie s?u?bowe. G?ówne wej?cie do szko?y zaopatrzono w nowe drzwi, a w holu
          zbudowano szklan? ?cian?, która istnieje do dzi?.

 À

          W roku szkolnym 1967/1968 powstaje w szkole gabinet fizyko - chemiczny. By? wyposa?ony w liczne
          pomoce dydaktyczne, które s?u?y?y uczniom do wykonywania do?wiadcze?.

 À

          12 kwietnia 1968 roku szko?a otrzyma?a imi? Jurija Gagarina. W tym dniu, co roku, obchodzimy w szkole
          ?wi?to Patrona. Uczniowie przygotowuj? uroczyst? akademi?, bior? udzia? w konkursach wiedzy
          o patronie i kosmosie. W 1988 roku uczestniczyli?my w zlocie szkó? imienia kosmonautów
          radzieckich w Koszalinie.

À

          W 1969 r. nauczyciel naszej szko?y, zast?pca kierownika Karol Szczurek zosta? radnym miasta.
          By? harcmistrzem, dzia?aczem spo?ecznym i lubianym przez m?odzie? wychowawc?

À

          19 kwietnia 1970 roku szko?a otrzyma?a sztandar ufundowany przez przedstawicieli Komitetu
          Rodzicielskiego i Komitetu Opiekunczego. W tym roku powsta? hymn szko?y, którego s?owa u?o?y?
          aktor Teatru Nowego - Andrzej Iwinski, natomiast muzyk? skomponowa?a nauczycielka muzyki
          Halina Szymura.

À

          W roku 1970, po dwudziestu latach pracy w naszej szkole, odszed? na emerytur? kierownik
          Zenon Ró?ankowski. Stanowisko kierownicze obj??a Maria Boczar.

 

À

          W 1977 roku otwarto w szkole pierwszy oddzia? przedszkolny. Do zerówki przyj?to 34 sze?ciolatków.
          Zajecia odbywa?y si? 4 razy w tygodniu.

À

          35 rocznic? otwarcia polskiej szko?y obchodzono w 1980 roku. Jubileusz ten przypad? jednocze?nie 
           
w 12 rocznic? nadania szkole imienia Jurija Gagarina oraz 10 rocznic? otrzymania sztandaru.

À

          Stan wojenny og?oszony 13 grudnia, tak jak we wszystkich szko?ach ca?ego kraju, by? dla uczniów
          czasem przymusowych ferii. Dla bezpieczenstwa i ochrony mienia, w szkole wprowadzono
          ca?odobowe dy?ury. Nauczyciele dy?urowali po 6 godzin. Pedagodzy zapewnili uczniom opiek?,
          zorganizowali równie? zabaw? karnawa?ow?, prowadzili gry i zabawy w ?wietlicy szkolnej.
          W soboty odbywa?y sie zbiórki harcerskie. W zwi?zku z trudn? sytuacj? w kraju, dzieci z Ukrainy
          przys?a?y do naszej szko?y maskotki i s?odycze. By?a to mi?a niespodzianka dla naszych uczniów.

À

          W roku szkolnym 1982/1983 siedmiu harcerzy z naszej szko?y wyjecha?o na letni obóz do NRD.

À

          W roku szkolnym 1984/1985 zorganizowano  wystaw? przedstawiaj?c? dzieje szkolnictwa w Zabrzu.
          W?ród 19 najstarszych kronik zgromadzonych na wystawie, wyró?niono najciekawsze :
          SP nr 35, SP nr 4, SP nr 21. Kronika naszej szko?y licz?ca wtedy 30 lat by?a jedn? z najlepszych.

À

          Po raz pierwszy w roku 1985 zorganizowano w  szkole kolonie rehabilitacyjne. W dniach od 7 do
          26 kwietnia wyjecha?o do Jaworza 60 dzieci.

À

          W 1986 roku powstal zespó? taneczny pod kierownictwem nauczycielki Marii Pe?ki. Zespó? preferowa?
          ta?ce ludowe. Wielokrotnie wystepowa? poza murami szko?y.

À

          W 1987 roku powstaje w szkole zespó? muzyczny „Violinki". Opiekunk? zespo?u by?a nauczycielka
          muzyki Henryka Kazuch.

À

          W roku szkolnym 1990/1991 uczennice  najstarszej klasy pod opiek? nauczycielki j?zyka polskiego,
          Anny Soleckiej - Baci,  wydaj? pierwsz? szkoln? gazetk? „?aczek". Redaktorki czasopisma
          J. Wnek i A. Chea opisywa?y najciekawsze wydarzenia szkolne, zamieszcza?y wywiady
          przeprowadzone z nauczycielami oraz og?oszenia.

À

          W 1992 roku wystawiono w szkole musical pt. „Poszukiwanie Mr Baja", który zorganizowano 
          w ramach charytatywnej akcji „Dzieci - Dzieciom". Dochód z imprezy zosta? przeznaczony na fundusz
          pomocy dzieciom niepe?nosprawnym.

À

          W 1993 roku uczniowie naszej szko?y przy??czyli si? do obchodów 750 - lecia istnienia dzielnicy
          Biskupice. W kolorowych, ciekawych strojach przemaszerowali ulicami dzielnicy, tworz?c weso?y
          korowód przebieranców.

À

          Po raz pierwszy w roku 1994 w szkole zagra?a Wielka Orkiestra ?wi?tecznej Pomocy.
          Zebrali?my 810 z?. Otrzymali?my pisemne podziekowanie od Jurka Owsiaka.

À

          W 1999 roku ostatnia klasa 8 opuszcza szko??. Od nastepnego roku szko?y podstawowe b?d? liczy?y
          tylko 6 klas.

À

          W 1999 roku firma Glaixo Wellcome wyda?a kalendarz wzbogacony pracami plastycznymi naszej
          uczennicy, Katarzyny Glonek. Uczennica w nagrod? otrzyma?a rower górski.

À

           W 2002 roku po raz pierwszy w szkole zorganizowano „Festyn Rodzinny" - ?wi?to dzieci i rodziców.
           Z tej okazji odby? si? zjazd by?ych absolwentów, którzy opu?cili szkolne mury 40 lat temu.
           Spotkanie rozpocz?to uroczyst? msz? w ko?ciele ?w. Jana Chrzciciela, nast?pnie byli absolwenci
           zwiedzili szko??. Spotkanie zako?czono uroczystym obiadem w restauracji „Beskid".

À

           Od 2001 roku uczniowie naszej szko?y przestali nosi? tarcze szkolne. W tym bowiem roku
           wprowadzono  logo szko?y, które zaprojektowa? ucze? Dawid Borkowski.

                                                     

À

           W 2002 roku wprowadzono obowi?zkowy sprawdzian po szóstej klasie.

À

           17 lutego 2003 roku otwarto w szkole pracowni? komputerow?.

À

           Od pa?dziernika 2003 roku do chwili obecnej ukazuje sie w szkole gazetka dla rodziców
           "Nasza Szko?a". Gazetk? zaprojektowa?a El?bieta Junik - wicedyrektor szko?y.

À

            Od 2006 roku dzia?a strona internetowa szko?y (http://sp21zabrze.dynalias.com/), której administratorem
            i pomys?odawc? jest dyrektor szko?y Jan Paj?k.

À

            W 2006 roku otwarto przy bibliotece szkolnej Centrum Multimedialne. Projekt zostal sfinansowany
            z funduszy unijnych.

À

           Od 2005 roku szko?a wspó?pracuje z Fundacj? „Mleko dla szkó?, mleko dla zdrowia". Od roku 2007
           wszystkie dzieci w szkole otrzymuj? codziennie bezp?atne mleko bia?e.

À

           W 2007 roku wprowadzono w szko?ach podstawowych i gimnazjach obowi?zkowe mundurki szkolne.

À  À  À

Rozdzia?  4

Dzia?alno?? Szko?y wspó?cze?nie

Szko?a Podstawowa Nr 21 od roku 1999 jest szko?? sze?cioklasow? z oddzia?em przedszkolnym
         („zerówk?"). W klasach 1 - 3 odbywa sie nauczanie zintegrowane, natomiast w klasach 4 - 6,
         nauczanie przedmiotowe wraz ze ?cie?kami miedzyprzedmiotowymi
         (Wychowanie do ?ycia w Spo?eczenstwie, Edukacja Prozdrowotna, Edukacja Czytelnicza i Medialna,
          Edukacja Ekologiczna
). Obecnie w szkole dzia?a  18 oddzia?ów.

         Od roku 2001 dyrektorem szko?y jest mgr Jan Paj?k, natomiast wicedyrektorem jest 
         p. mgr El?bieta Junik. Kadra pedagogiczna liczy 37 nauczycieli. Do szko?y ucz?szcza 407 uczniów.
         Personel techniczny sk?ada sie z 6 osób ( wo?na, konserwator oraz 4 panie z obs?ugi).
         Sekretariat prowadzi sekretarz - Anna Paczkowska, a ksiegowo?? -  Teresa Jazurek. 
         W szkole dzia?a Rada Rodziców.

            Najwa?niejszymi dokumentami w szkole s?: Statut Szko?y, Wewn?trzszkolny System Oceniania, Program
         Wychowawczy i Program Profilaktyczny, 5 - letni Program Rozwoju Szko?y oraz Roczny Plan Pracy
         Szko?y, programy przedmiotowe.
Proces dydaktyczno - wychowawczy wzbogacamy programami
         w?asnymi i autorskimi opracowanymi przez nauczycieli naszej szko?y.

                                                            Dzia?alno?? ?wietlicy szkolnej

         Jednym z wa?niejszych ogniw w procesie opiekunczo - wychowawczym szko?y jest praca
         ?wietlicy szkolnej.
         Od roku 2002 ?wietlica zajmuje 2 nowe pomieszczenia. Wychowawczyni? ?wietlicy jest
         p. mgr Bogumi?a Werner. Sale wyposa?one s? w telewizor, wideo, DVD, radiomagnetofon, komputery,
         sprz?t sportowy, stó? pi?karski oraz liczne gry planszowe i stolikowe. Dzieci uczeszczaj?ce do ?wietlicy
         bior? udzia? w ca?orocznym konkursie „Z?oty ?wietlik".

                                                          Dzia?alno?? biblioteki szkolnej

         Biblioteka szkolna rozpocz??a dzia?alno?? 1 maja 1946 roku. W tym dniu o godz. 1600 odby?a sie 
         uroczysto?? po?wiecenia i otwarcia pierwszej w Biskupicach biblioteki szkolnej. Pierwszym bibliotekarzem
         by?a Stanis?awa Krykowa. Od 1987 roku bibliotek? szkoln? prowadzi mgr Halina Jeziorska.

         Pierwszy wpis do ksiegi inwentarza dokonano 5 stycznia 1946 roku. Obecnie biblioteka posiada ponad
         6 tysiecy ksi??ek. Od 2006 roku przy bibliotece szkolnej dzia?a Centrum Multimedialne.
         Uczniowie klas 1 - 6 uczestnicz? w ca?orocznym konkursie czytelnictwa. Od kilku lat uroczy?cie
         obchodzimy Miedzynarodowe ?wi?to Bibliotek Szkolnych.

D                                                         Dzia?alno?? organizacji szkolnych

         W szkole dzia?aj?:

        LOP -  której opiekunk? od wielu lat jest nauczycielka przyrody mgr Anna Hasterok. 
    Organizacja skupia szóstoklasistów. Zajmuj? sie organizowaniem pomocy rzeczowej dla
    Schroniska Zwierz?t, dokarmianiem ptaków,  bior? udzia? w akcjach  ekologicznych.

        PCK -  opiekunkami tej organizacji s? mgr Anna Radomska i mgr Beata Rumniak. Organizacja jest
    zarejestrowana w zabrzanskim oddziale PCK. Liczy 24  cz?onków. Uczniowie w ramach zaj?? w??czaj?
    sie do akcji charytatywnych i wspó?pracuj? z Fundacjami. Spotkania cz?onków odbywaj?
    sie 2 razy w miesi?cu.

         SU -   Samorz?d Uczniowski skupia uczniów klas 4 - 6. Od wielu lat opiekunk? Samorz?du jest
    mgr in?. Krystyna Wo?oszyn. Uczniowie anga?uj? sie w codzienne ?ycie szko?y,
    organizuj? szkolne dyskoteki, w??czaj? si? do akcji charytatywnych.

        MSU -  Ma?y Samorz?d Uczniowski dzia?a od 2005 roku. Skupia w swoich dzia?aniach wszystkich uczniów
    z klas 1 - 3. Prowadzony jest przez mgr Haline Jeziorsk? i mgr Bogumi?? Werner. Ta organizacja 
    szkolna wspiera dzia?ania wychowawcze, obywatelskie i patriotyczne realizowane przez
    wychowawców klas. Organizuje takie akcje jak: powitanie pierwszoklasistów, Dzie? Zwierz?t,
    ?wieto Pluszowego Misia, Dzien Samorz?dno?ci oraz Bal Trzecioklasistów.

        MKUS „Olimpus" 
    Uczniowski Klub Sportowy „Olimpus" zosta? utworzony w roku szkolnym 2002/2003 przy
    SP Nr 21 i Gimnazjum Nr 20
. Podstawowym celem tego klubu jest kszta?towanie
    osobowo?ci uczniów, zachecenie do czynnego uczestnictwa w kulturze  fizycznej, dbanie o w?asny
    rozwój, a tak?e zdobywanie umiejetno?ci ??czenia sportu z nauki. W klubie dzia?aj? nast?puj?ce 
    sekcje sportowe:

         1. sekcja pi?ki recznej

         2. sekcja koszykówki

         3. sekcja pi?ki no?nej

         4. sekcja siatkówki

W bie??cym roku szkolnym MUKS zrzesza oko?o 60 - ro dzieci, które bior? udzia?
w sportowych zajeciach pozalekcyjnych. Odbywaj? si? one dwa razy w tygodniu dla ka?dej grupy.

        W szkole dzia?aj? równie? ko?a zainteresowa? wspieraj?ce wszechstronny rozwój uczniów.
        Niektóre z nich prowadzone s?  spo?ecznie przez nauczycieli naszej szko?y:

        - ko?o teatralne (opiekun mgr Beata Lubinska),
        - ko?o plastyczne (opiekun mgr Urszula Skorzycka),
        -
ko?o recytatorskie (opiekun mgr Aneta Wieronska),
        -
ko?o matematyczne (opiekunowie: mgr Anna Radomska i mgr Krystyna Wo?oszyn),
        -
ko?o muzyczne (opiekunowie: mgr Jan Paj?k i mgr Ewa Szmyt- Sed?ak),
        -
ko?o informatyczne (opiekun mgr  Rafa? Krzeminski). 

                                                                                 Konkursy

       
Uczniowie naszej szko?y chetnie bior? udzia? we wszystkich organizowanych konkursach.
        Od wielu lat uczestniczymy w miedzynarodowym konkursie matematycznym „Kangur" oraz
        ogólnopolskim konkursie „Oxford". Odnosimy du?e sukcesy w miejskich konkursach 
        interdyscyplinarnych, ortograficznych, plastycznych, sportowych, szachowych, religijnych
        i muzycznych. Uczniowie mog? równie? sprawdzi? swoje umiejetno?ci w konkursach  szkolnych takich jak:
        mistrz kaligrafii i mistrz ortografii. Wielkim sukcesem dla naszej szko?y by?o zajecie pierwszego
        miejsca w ogólnopolskim konkursie firmy „Gaspol".

                                                                            Tradycje szko?y

•Ø      ?wieto Patrona Szko?y - 12 kwietnia;

•Ø      Kroniki Szkolne - od 1945 r. do chwili obecnej;

•Ø      Symbole Szko?y - sztandar, hymn, logo, ceremonia? uroczysto?ci szkolnych;

•Ø      „Festyn Rodzinny";

•Ø      Zielone Lekcje, Zimowisko;

•Ø      Kiermasz Ozdób Bo?onarodzeniowych i Wielkanocnych;

•Ø      Gazetka dla Rodziców - Nasza Szko?a,

•Ø      Organizacje Szkolne - LOP, PCK, MKUS, SU, MSU;

•Ø      Dzia?alno?? Zespolów Przedmiotowych - Humanistyczny, Matematyczno - Przyrodniczy,
   Nauczania Zintegrowanego, Wychowawczy, Sportowy.


                                                                         Szko?a w ?rodowisku

           Spo?eczno?? szkolna jest zaanga?owana w realizacje zada? szko?y w ?rodowisku. SP Nr 21 wspó?dzia?a
        z innymi szko?ami i placówkami. W ramach wspó?pracy ze stra?? miejsk? i policj? prowadzone s?
        w szkole prelekcje na temat bezpieczenstwa w drodze do i ze szko?y. W ramach wspó?pracy z lokalnym
        o?rodkiem zdrowia prowadzona jest profilaktyka zdrowotna. Szko?a wspó?pracuje równie? ze stacj? Caritas
        przy parafii ?w. Jana Chrzciciela, organizuj?c do?ywianie dzieci z ubogich rodzin. Równie? wspó?praca
        z MOPR dotyczy organizacji ?ywienia dzieci objetych pomoc? o?rodka oraz przygotowania paczek
        z okazji Miko?aja. Szko?a wspó?dzia?a równie? z ZSS Nr 40 organizuj?c cyklicznie pod koniec maja festyn
        dla dzieci i rodziców, tzw. „?wieto Rodziny". Dla przysz?ych pierwszoklasistów szko?a organizuje dni
        otwarte zapraszaj?c dzieci z Przedszkola Nr 3. Dla Ko?a Emerytów organizuje okoliczno?ciowe akademie 
        z okazji Dnia Babci i Dziadka, Dnia Matki, Jase?ka. Od wielu lat szko?a jest organizatorem miejskiego 
        konkursu ozdób bo?onarodzeniowych, a w okresie ?wi?t kiermaszu ozdób ?wi?tecznych wykonanych
        przez nauczycieli, rodziców i uczniów. Kiermasz prac po??czony jest z licytacj?. Zebrane pieni?dze
        s? przeznaczane na  realizacje celów szko?y. Szko?a organizuje równie? miejski konkurs
        matematyczno - przyrodniczy pt.„Matematyka jest wsz?dzie", ciesz?cy si? wielkim zainteresowaniem.


           Kontakt ze ?rodowiskiem zapewnia tak?e wydawana od roku 2003 gazetka dla rodziców Nasza Szko?a
       
oraz strona internetowa szko?y sp21zabrze.edu.pl  - której pomys?odawc? i administratorem jest dyrektor
        szko?y Jan Paj?k. Na stronie zamieszczane s?
        ró?norodne informacje dotycz?ce ?ycia szko?y, klas, wychowawców, organizacji pracy i historii szko?y.

           Od wielu lat szko?a wspiera lokalne i ogólnopolskie akcje charytatywne takie jak: Sprz?tanie ?wiata,
        Góra Grosza, Dni Ziemi, WO?P, zbiórka zabawek dla dzieci z Domu Dziecka, pomoc finansowa 
        i rzeczowa na rzecz biskupieckiego schroniska dla zwierz?t. Dzia?ania Szko?y Podstawowej Nr 21 
      
  w Zabrzu ?wiadcz? o tym, i? jest szko?a otwarta na potrzeby ?rodowiska, w którym funkcjonuje.

 

Podsumowanie

  Monografia Szko?y Podstawowej Nr 21  w Zabrzu jest pierwszym dokumentem, scala rozproszone
           informacje na temat historii obiektu i dzia?alno?ci placówki. Pomys? opracowania monografii nasun??
           si? kilka lat temu. Wynikn?? bowiem z potrzeby posiadania kompletnych wiadomo?ci dotycz?cych
           historii szko?y, które mo?na przekaza? zainteresowanym odbiorcom. Prace nad dokumentem
           zosta?y rozpocz?te w pa?dzierniku 2007 roku. Najwa?niejszymi ?ród?ami informacji by?y kroniki oraz
           dokumenty z archiwum szko?y. Istotn? spraw? okaza?o sie ustalenie daty wybudowani obiektu oraz
           okre?lenie jego przeznaczenia.
           W wyniku szczegó?owych poszukiwan uda?o  sie odnale?? artyku?y zamieszczone na internetowych
           stronach Zabrza, które zawieraj? wiele cennych informacji o rozwoju szkolnictwa w naszej dzielnicy. 
           Rozdzia? omawiaj?cy rozwój szkolnictwa w Biskupicach mo?e stanowi? dla wielu uczniów i rodziców
           historyczn? ciekawostk?. Wed?ug odnalezionych przez nas informacji budynek szko?y zosta? oddany do
           u?ytku w 1912 roku. Obecnie obiekt ma 97 lat. Od pocz?tku istnienia by? obiektem szkolnym,
           w którym prowadzono nauczanie a? do dnia dzisiejszego. Powojenna dzia?alno?? o?wiatowa szko?y
           zosta?a opisana przez pierwszego kierownika Antoniego Grajpla. Jest to posta? szczególna dla naszej 
           szko?y, jego po?wiecenie i zaanga?owanie w tworzenie polskiej szko?y opisujemy w aneksie do??czonym
           do monografii. Warto równie? wspomnie?, ?e uda?o nam sie nawi?za? kontakt z dwoma by?ymi uczniami
           naszej szko?y. Dzieki wspomnieniom jednego z uczniów z lat 50 - tych wzbogaci?y?my rozdzia?
           dotycz?cy ruchu harcerskiego w naszej placówce. Od by?ej uczennicy otrzyma?y?my zdj?cia 
          
z uroczystej chwili  nadania szkole imienia Jurija Gagarina. Za otrzymane materia?y serdecznie
          
dziekujemy. 
           Obecnie Szko?a Podstawowa Nr 21 w Zabrzu jest szko?? sze?cioklasow? z oddzia?em przedszkolnym.
           Jej wspó?czesn? dzia?alno?? opisujemy  rozdziale ostatnim - czwartym.

           Opracowanie monografii szko?y pozwoli?o uporz?dkowa? wiele faktów dotycz?cych historii placówki i jej
           dzia?alno?ci. G?ównym celem powstania tego dokumentu by?a jego praktyczna u?yteczno??
           w codziennej pracy szko?y. Kolejne rozdzia?y dopisz? przysz?e pokolenia. My?limy, ?e dalsze prace nad 
           monografi? przynios? im tyle zadowolenia i satysfakcji, co nam.


                                                                                 Bibliografia

        1.     Dubiel P., Dzieje polsko?ci miasta Zabrza, Zabrze 1949.
        2.   
Grajpel A., Biskupice w pierwszych miesi?cach po wyzwoleniu, Kroniki Miasta Zabrza, 1969/1970.
        3.    
Grajpel A., Z dziejów tajnej o?wiaty polskiej w Zabrzu, Kroniki Miasta Zabrza,1976.
        4.   
Kolin K., Wspomnienia : harcerstwo, elektroniczny tekst: http://www.zabrze.aplus.pl/.
        5.    
Kroniki Szko?y Podstawowej Nr 21 w Zabrzu :lata 1945-2007.
        6.   
Lawicki W., O?wiata, Zabrze: zarys rozwoju miasta, Katowice 1967.
        7.   
Musio3 T., Szkolnictwo polskie rejencji opolskiej, Katowice, 1964.
        8.   
Narewska B., Szkolnictwo elementarne w Zabrzu w latach 1764-1922, Kroniki Miasta Zabrza, 1972.
        9.    
Pienkowska J., Kobiety w walce o polsko?? ?l?ska, Kroniki Miasta Zabrza, 1970.
        10.  
Protokolarze Rady Pedagogicznej 1945-50.
        11. 
Rybak R., Historia Biskupic, elektroniczny tekst pracy magisterskiej: http://www.biskupice.zabrze.pl/
        12.  Szczech B., Ilustrowana kronika Biskupic, Zabrze,1993.
        13. 
Szubertowska A., Zwi?zek Harcerstwa Polskiego w Zabrzu w latach 1945 -1973, Kroniki Miasta
               Zabrza,1973.
        14. 
Wspomnienia nauczycieli ?l?skich, pod red. K. Popio?ka, Katowice  1970.

                                                                              Aneks 1    

Antoni Grajpel

                                                         Kierownik szko?y w latach od 1945 do 1950 r.

        Urodzi? sie 14 grudnia 1904 r. w Lagiszy, powiat B?dzin, województwo kieleckie. W czasie wojny pracowa?
        jako górnik w kopalni. By? nauczycielem, po wyzwoleniu otrzyma? propozycje pracy w zabrza?skiej
        o?wiacie.
        Do Zabrza przyby? 4 kwietnia 1945 roku i obj?? kierownictwo Szko?y Ogólnokszta?c?cej Stopnia
        Podstawowego Nr 21 w Biskupicach. By? jedynym nauczycielem w szkole, który podj?? trud tworzenia
        pierwszej polskiej szko?y po wojnie. Obowi?zki kierownika szko?y pe?ni? do roku 1950. W tym roku zosta?
        przeniesiony do Szko?y ?wiczen przy Liceum Pedagogicznym w Zabrzu. Tam obj?? stanowisko kierownika
        i równocze?nie zastepcy dyrektora liceum. By? wspó?twórc? polskich nazw zabrzanskich ulic i sekretarzem
        ZNP.

 

                                                                              Aneks 2

Zenon Ró?ankowski

                                                         Kierownik szko?y w latach od 1950 - 1970r.

        Urodzi? sie 4 sierpnia 1910 roku w Zatorze. Uzyska? wykszta?cenie pedagogiczne ko?cz?c Seminarium
        Nauczycielskie w Czartkowie. W 1951 roku ukonczy? wy?sze kursy nauczycielskie w Gliwicach,
        specjalno??:j?zyk rosyjski i geografia. W zawodzie nauczycielskim rozpocz?? prac? we Lwowie w 1936 r. 
        W czasie okupacji pracowa? jako robotnik w Czartkowie. Po wyzwoleniu rozpocz?? prac? nauczycielsk?
        w Szkole Podstawowej Nr 22 w Zabrzu, gdzie naucza? muzyki i wychowania fizycznego.

        1 wrze?nia 1946 roku przeniós? si? do Szko?y Podstawowej Nr 21. Wraz z kierownikiem szko?y
        A. Grajplem organizowa? kursy repolonizacyjne dla mieszkanców dzielnicy. Jako kierownik szko?y 
        cieszy? sie du?ym autorytetem w?ród nauczycieli, rodziców i uczniów. By? dobrym
        organizatorem, pedagogiem i metodykiem. Pe?ni? wiele funkcji spo?ecznych: instruktor ZNP,
        cz?onek TPPR, kierownik O?rodka metodycznego j?zyka rosyjskiego w Zabrzu. Chetnie dzieli? si? swoj?
        wiedz? i do?wiadczeniem z m?odymi nauczycielami. Zosta? doceniony licznymi nagrodami. 
        Otrzyma? m.in.: medal Dziesi?ciolecia Polski Ludowej (1955 r.), Srebrny Krzy? Zas?ugi (1955r.),
        Z?oty Krzy? Zas?ugi (1964r.), Z?ota Odznaka Zas?u?onego Rozwoju Województwa Katowickiego (1965r.).
        By? wzorowym kierownikiem szko?y, dba? o wygl?d budynku i jego sta?? konserwacj?.


                                                                       Aneks 3

Wykaz nauczycieli pracuj?cych w szkole od roku 1945:

         1.     Adamek B.
         2.     Adamska M.
         3.     Andrys El?bieta
         4.     Baranska W.
         5.     Bardosz Henryk
         6.     Bia?as
         7.     Bia?o Dorota
         8.     Bien Stanis?awa
         9.     Biernat - W?? Beata
         10.    Boba Zofia 
         11.    Boczar Maria 
         12.    Boczek Joanna 
         13.    Botte Marta
         14.    Borzecka M.
         15.    Bry?a Zofia
         16.    Brzeska Julia
         17.    Brzezina Roman 
         18.    Budzinska Joanna 
         19.    Bu?a Danuta
         20.    Burda Barbara
         21.    Cich Bo?ena
         22.    Cich Helena
         23.    Cudok Anna
         24.    Cyprys Aurelia
         25.    Czajkowski Bartosz
         26.    Czechowska Zofia
         27.    Dzionsko Wiktor
         29.    Fedorowicz Bronis?awa
         30.    Feodorów. Ma?gorzata
         31.    Fija?kowska  Barbara
         32.    Frydrych Alina
         33.    Godawa Kinga
         34.    Grajpel Antoni
         35.    Grygierowska Irena 
         36.    Grzesiczek Adam
         37.    Gwó?d? Lucja 
         38     Hasterok Anna 
         39.    Hebda A.
         40.    Harmanza Piotr 
         41.    Igielska (Werner) Bogumi?a
         42.    I
miolczyk - Profus Aleksandra 
         43.    Irlik Danuta
         44.    Januszowa Maria
         45.    Jasku?a Zofia
         46.    Ja?ko Maria
         47.    Jaworski Antoni
         48.    Jeziorska Halina 
         49.    Jokiel Antoni
         50.    Junik El?bieta
         51.    Kalembkiewicz Gra?yna
         52.    Kazuch Henryka
         53.    Kazimierz Antonina
         54.    Klukas Henryk
         55.    Kobryn Anna
         56.    Kohsytorz G.
         57.    Konieczna Anna
         58.    Konieczny Kazimierz
         59.    Konieczny Lilianna
         60.    Kordasiewicz
         61.    Kowalska Joanna 
         62.    Ko?licka Eliza
         63.    Ko?uchowska Dorota
         64.    Kreciak Janusz
         65.    Krótkiewicz Ewa
         66.    Krykowa Stanis?awa
         67.    Krzeminski Rafa? 
         68.    Kubica Barbara
         69.    Kuchta (Mil) Dorota 
         70.    Kuduk Kazimiera
         71.    Kuratnik Magdalena
         72.    Kurda Maria
         73.    Lech Jolanta 
         74.    Le?niak - Pasek Hanna
         75.    Lis Danuta
         76.    Lubinska Beata 
         77.    Madej Fernanda
         78.    Majderowa Maria 
         79.    Makowska Ewa 
         80.    Markiewicz Hanna
         81.    Marzec E.
         82.    Matura G.
         83.    Meinusch Joanna 
         84.    Mica? Andrzej 
         85.    Mica? Janusz 
         86.    Michalska Jadwiga 
         87.    Mijas Aleksandra
         88.    Mil Dorota 
         89.    Minas Antonina
 
         90.    Miot?a Aleksandra
         91.    M?ynek Marzena
         92.    Morawec Gra?yna
         93.    Mówinski Krzysztof
         94.    Mroziukowa Eugenia
         95.    Na?ecz Teresa
         96.    Nieradka (Nowicka) Barbara
         97.    Niko?ajew Zuzanna
         98.    Noras Salomea
         99.    Nowak G. 
         100.    Nowakowski Zbigniew
         101.  Nowinska Iwona 
         102.  Ocetkiewicz Halina
         103.  Olszewska Regina
         104.  Onderkówna Jadwiga
         105.  Paj?k Jan 
         106.  Paj?k Kamilla
         107.  Pakosiewicz Rafa?
         108.  Panek Miros?aw
         109.  Pasionek Lucyna
         110.  Paszkiewicz Anna
         111.  Pawe?kiewicz Halina
         112.  Pe?ka Maria
         113.  Pieni??kiewicz Miros?awa
         114.  Pietryga Wies?aw
         115.  Poloczek Gra?yna
         116. 
Po?omska Alina
         117.  Po?omski Józef
         118.  Pó?toranos Wilma
         119.  Przydacz Ewelina 
         120.  Pya Rudolf
         121.  Radomska Anna 
         122.  Ratuszynska Renata
         123.  Reklinska Alicja
         124.  Regorowicz Genowefa
         125.  Rolnik
         126.  Romanowska Barbara
         127.  Ró?ankowski Zenon
         128.  Rumniak Beata 
         129.  Rutkowska Weronika  
         130.  Ryba Marzanna 
         131.  Ryrych Agata 
         132.  Sabasz - Borek Izabela
         133.  Saft T.
         134.  Sawczyn Les?aw 
         135.  Skawinska Agnieszka 
         136.  Skolud Gabriela
         137.  Skorzycka Urszula
         138.  Skrzypczak Grazyna
         139.  Skupien
         140.  S?awik Krystyna
         141.  Smogorzewska Barbara
         142.  Smolec Jacek
         143.  Socha Stefania
         144.  Solecka - Bacia Anna 
         145.  Sosnowska K. 
         146.  Sowinska Maria
         147.  Sprawka Marcin
         148.  Stasiak Krystyna
         149.  Stefaniszyn J.
         150.  Stepien Krystyna
         151.  Stlecka Danuta
         152.  Stolecki Konrad
         153.  Strza?kowska El?bieta 
         154.  Strzodka Barbara 
         155.  Stuczynska Halina
         156.  Sty? Wanda
         157.  Styrnik J.
         158.  Suchecka Bo?ena
         159.  Sulej Marta
         160.  Sulewska R.
         161.  Szaniec Aleksandra
         162. 
Szczepaniak Barbara 
         163.  Szczepaniak Waldemar
         164.  Szczurek Karol
         165.  Szmyt-Sed?ak Ewa
         166.  Szostak Romana
         167.  Szweda Zofia
         168.  Szymanska Alicja
         169.  Szymczakowa Eleonora
         170.  Szymura Halina
         171.  Trela Ewa
         172.  Trybus Jolanta 
         173.  Turek Ma?gorzata
         174.  Turza?ska Zofia
         175.  Tyrol J. 
         176.  Ulewicz Lukasz
         177.  Wachol Zofia
         178.  Walaszczyk T.
         179.  Walaszek Maria 
         180.  Walczyk Jadwiga
         181.  Walkiewicz L.
         182.  Wa?na Joanna 
         183.  Wiero?ska Aneta
         184. 
Wi?ckowa Janina 
         185.  Wilk Marzena
         186.  Wisi?ska Katarzyna 
         187.  Wojciechowska Ewa
         188.  Wojtas Stanis3awa 
         189.  Wo?oszyn Krystyna 
         190.  Wo?owska
 
         191.  Wowrzyk A.
         192.  Wo?niak Wojciech
         193.  Wójcikiewicz  (Trzaskalik) Anna
         194.  Wrotny Beata
         195.  Wróbel Rafa?
         196.  Wycisk Lidia
         197.  Zabicka Helena
         198.  Zaj?c Lidia
         199.  Ziomek Emilia 
         200.  Zygmunt Anna 
         201.  ?o?y?ska Maria

                    
 Image  

Tak wygl?da? budynek szkolny w 1911 roku

 
 Image  Wygl?d obecny - 2008
Image   Budynek szkolny w 1950 r.
 Jedna z pierwszych kart Kroniki szkolnej
Przedszkole przy Szkole Nr 21 w Biskupicach (1946 rok)
Pierwsi nauczyciele polskiej szko3y - rok 1950
Podharcmistrz Karol Szczurek z dru?ynowymi
zastepów harcerskiech
 
  Spotkanie harcerzy z pierwszymi nauczycielami
polskiej szko3y
 
Obóz harcerski w Targanicy w 1958 r.
  Phm Tadeusz Hajduk podczas wspólnego mycia naczy?
Uroczysto?? nadania szkole imienia
Jurija Gagarina 12.04.1968 r.
 
  Uroczyste nadanie imiena Naszej szkole 
  Oryginalny zapis Hymnu Szkolnego z roku 1970
19 kwietnia 1970 roku szko?a otrzyma?a sztandar ufundowany
przez
Komitet Rodzicielski i Opiekunczy 
                                                                                    



 

Logo szko?y, portret J. Gagrina,
Kroniki szkolne
 
Festyn Rodzinny rok szkolny 2004/2005 
  Uroczysto?? Pasowania na Ucznia
kl. I
 
  ?lubowanie uczniów kl. VI - zako?czenie szko?y
Przekazanie sztandaru uczniom
klas V

?wietlica szkolna 



 
Biblioteka szkolna

Uczniowie szko?y w mundurkach
  Dru?yna pi?ki no?nej - MUKS "Olimpus"
Miejski konkurs "Matematyka jest wsz?dzie"
organizowany w Naszej szkole
 
następny artykuł »